ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2018-01-13

  • Лъэпкъ  шхыныгъуэхэр
  • Зэпкърыхауэ  гъэжьа  бабыщыл
  • Бабыщыл гъэкъэбзар Iыхьэ-Iыхьэурэ зэпкърах, псы щIыIэкIэ ятхьэщI, тебэм иралъхьэ, шыгъу траудэ, псы щIыIэ щIакIэ, и щхьэр трапIэри мафIэ мыиным тету дакъикъэ 40 – 50-кIэ ягъавэ, лыр щабэ хъуху.
  • Лэпс къыщIэнамэ къыщIагъэжри, дагъэри къытрах. А дагъэр лым щIакIэжри, дакъикъи 8 – 10-кIэ, тхъуэплъ хъуху, ягъажьэ. Абы бжьыныщхьэ упщIэта щIалъхьэри, дакъикъи 6-кIэ ягъажьэ, Iэмал зэриIэкIэ, щызэIащIэкIэ бжьыныр лым и лъабжьэм ягъакIуэ. Абы щыгъуэ бжьыныр нэхъ псынщIэу мэлыбжьэ.
  • ИтIанэ лым къыщIагъэжа псыр щIакIэри, и щхьэр трапIэж, мафIэ мыгуащIэм тету хьэзыр хъуху, дакъикъи 5 – 10-кIэ, ягъэбэкхъ.
  • ЗэрызэщIэлъу пщтыру Iэнэм трагъэувэ. Дашх пIастэ, чыржын, мэжаджэ, щIакхъуэ.
  • Халъхьэхэр (цIыхуитI Iыхьэ):
  • бабыщылу – г 600;
  • шыгъуу -г 8;
  • зэрагъэвэну псыуэ – г 200;
  • бжьыныщхьэ укъэбзауэ – г 50;
  • шыбжийуэ – узыхуейм хуэдиз.
  • «Адыгэ шхыныгъуэхэр» тхылъым къитхыжащ.
  •  
  • ГушыIэ
  • УпщIэрейрэ  къэщIэрейрэ
  • Акъыл – щхьэм итын хуейуэ Тхьэм къигъэщIа дефицит гуэрщ. Щагуэшым къыплъымысамэ, самэ псо ахъшэу щIэптакIи, къыпхуэщэхунукъым.
  • Гъуджэ – цIыхубзхэр илъэс 30 ирикъуху зыгъэгуфIэ, 40-м нэсыху – хэзыгъаплъэ, 50-м щынахускIэ – зыгъэнэщхъей, 60-м щыхуэкIуэкIэ – зызыщахъумэ, 70-м хуаунэтIа нэужь – ялъагъунуи теплъэнуи зыхуэмеиж абдж кIапэщ.
  • ИлъэсыщIэ – гуэгушыхъу Iэджэми я псэхэр зыщIат, шампанскэ бжыгъэншэм зызытраунащIэ, нэхъыфIу щыIэмкIэ дызыщыгугъ, дызэрыщыгугъауэ зэи къытхущIэмыкIыж, щIэкIыж жыхуаIэ имыщIэу махуэ   365-кIэ зигъэмызыжу къытхэс хьэщIэщ.
  • Къэб – зыкъому зэщхьэщидз хадэхэкIщ. Щхьэ къэбым нэхъ Iей яхэткъым, нэхъ къэмысэбэпи щыIэкъым. Iуэхушхуэракъэ, къэбым я нэхъыбэр а сортым щыщщ.
  • Нэмыс – модэм икIауэ куэдым къалъытэ фащэ дахащэщ.
  • НысащIэ – упщIэ нагъыщэу къежьэу, зыхишым зишэщIурэ, хэIэтыкIа нагъыщэм хуэкIуэ бзылъхугъэ джатэрыхахуэщ. Апхуэдэ нысэ зиIэ гуащэм къыхуэнэжыр мы хэкIыпIитIыращ: е кикбоксингымкIэ спортым и мастер цIэр къихьын, е «Зызот мыгъуэ!» жиIэу тету нып хужьыр пщэфIапIэм къыщыпилъэн.
  • Уэрэд – пасэм щыгъуэ псалъэ хэбдз мыхъуу яусу щытамэ, иджы зэрыщыту хыфIэбдзэ хъун хуэдэу зэхалъхьэ усакIуэ Iэужьщ.
  • Фадэ – зэкIэ картэхэм имыхуа, ауэ кIуэ пэтми хэкур зыуфэбгъу тенджыз шынагъуэщ. А тенджызым щIилъэфахэмрэ а щIегъэлъэфэшхуэм хэуныкIахэмрэ къыпхуэбжатэмэ! АрщхьэкIэ, – щ-щ-щ-щ! – ар псоми дызэдищэхущ. ЩIилъэфахэми. ЩIегъэлъэфэшхуэм хэуныкIахэми. И Iуфэм Iутурэ хэплъэ-хэкIыж хъуа жьэущIхэми… ди экономистхэм жаIэр пэжмэ, а тенджыз закъуэращ дэ плъапIэрэ гугъапIэу къытхуэнэжар.
  • Хабзэ – зыщIэн зымыщIэж фыз лъэкъыцэ цIыкIу дэтхэнэми щыхуей меданым деж етIысылIэу къитIэпI, зэрыхуей дыдэу зэхибзыхь, зэрыфIэфI дыдэу зэхидыхь, дигу ирихь-иримыхьми, зыщыттIэгъэн хуейуэ псоми къытхудэкI иджырей «лъэпкъ фащэщ».
  • Хъуэхъу – Къэбэрдейм нэхъыфI дыдэу щалъагъу IуэрыIуатэ жанрщ. «Сэ хъуэхъуэкIэ сщIэркъым, хъуэхъуэкIэ зыщIэр Алыхьырщ…» жиIэу зыгуэр къыпхуэтIыскIэ, уи фIэщ умыщI: ар хъуэхъуакIуэ профессионал ухуэзауэ аращи, тхьэкIумэшхуитIыр тегъэхуи, зы сыхьэт ныкъуэфIкIэ узэредэIуэнум зыхуэщI… губзыгъэхэм я хъуэхъухэр акъылым къыхащIыкI, акъылыншэхэм аркъэ-кIэ кърагъэблурэ, хъуэхъур хъуэ-    ным хуашэри, хьэргъэшыргъэкIэ яух.
  • Чэнджэщ – кIэпIейкIэ къозымытыфынухэри зэрыжумарт тыгъэ нэщIышхуэщ.
  • ЩIакIуэ – гъащIэ блэкIам кIэлъащтэ щыгъыныгъуэщ.
  • IэплIэ – модэм икIа пасэрей зэдэхэщIэкIэщ.
  • Iуащхьэмахуэ – хьэщIэу къытхуэкIуэм тыгъэ хуащI сувенирщ. Насып диIэщи, зыми къиIэту хуэхьыркъым.
  • IутIыж  Борис.
  •  
  • Къуажэхьхэр
  • Фо   матэжьхэр  зипщIыхьэпIэ
  • Мэз кIыфIыжьхэр зи псэупIэ,
  • Фо матэжьхэр зи пщIыхьэпIэ.
  •  
  • Зи щхьэр бжэщхьэIум фIэмыкI,
  • Зи пкъыр унэм къыщIэмыкI.
  •  
  • ЩIылъэм тетхэм я нэхъ ин,
  • Ину щыIэм я нэхъ бланэ.
  •  
  • КIэ дыкъуакъуэ усакIуэ,
  • Абгъуэ щIынкIэ IэкIуэлъакIуэ.
  •  
  • Гъэмахуэм яжьафэ,
  • ЩIымахуэм хужьыфэ.
  • ЦIыхухэм губгъуэм щыхасэрэ
  • ЦIыхухэм унэм щагъасэрэ.
  •  
  • Уэшх къешхамэ, щIым къыхэпщ,
  • Уэшхыр теужмэ, щIым хэпщхьэж.
  • ЖЭУАПХЭР:
  • Мыщэ. НэщIэпкIэ. Пыл. ПцIащхъуэ. ТхьэкIумэкIыхь. Хьэ. Хьэмбылу.
  • Зэхэзылъхьар  Щоджэн Леонидщ.
  •  
  • Мэлей ФатIимэ
  • ИлъэсыщIэ жэщ
  • ЩIымахуэ дадэ нэхущым ирихьэлIэу УэскIурий цIыкIур Iэжьэм кърихри, Псейм бгъэдигъэуващ.
  • - ИлъэсыщIэр мэзым къыщибгъэхьэну уохъуапсэри, иIэ, уи нэгу зегъэужь! – жери, езыр ежьэжащ.
  • УэскIурий цIыкIур жейрти, дадэ къыжриIахэр зэхихакъым. Ауэ щIымахуэ дыгъэ бзий фагъуэхэр къыщытепсэм ар къэушащ. ИхъуреягъкIэ зиплъыхь-ри:
  • - ЩIымахуэ уаем сыту дахэу мэзыр зэщIэпщIыпщIэу игъэщIэрэщIа! Псей дыжьыныфэр-щэ! – щыжиIэ дыдэм ирихьэлIэу дыгъэ бзийр и пэм, пхъы гъуэплъышхуэм, щеIусэм, игъэкIылри ину къепсащ. Къыщепсым и пэр къыпыхуащ.  А напIэзыпIэм уафэмкIэ блэлъэтыкI Къуаргъ фIыцIэжьым ар къилъагъущ къеухри, УэскIурий цIыкIум жиIэнIауэ хунэмысу, пхъыр ипхъуатэ-
  • ри лъэтэжащ. АрщхьэкIэ пхъыр иныIуэти, жыжьэ хуэмыхьу къыжьэдэхужащ. Ар зылъэгъуа УэскIурий цIыкIур къэгъащ, ауэ Къуаргъ фIыцIэжь:
  • - IэфIыххэтэкъым икIи    уи пхъыр. Аращ щIыхыфIэздзэжар, – жиIэри, ауи къемыплъэкIыу ежьэжащ.
  • Абы хэту Бэлацэрэ ТхьэкIумэшхуэрэ гъуэрыгъуапщкIуэ здэджэгум, жыгей щIагъым кIэщIэлъ пхъыр къагъуэтащ. Куэдрэ мыгупсысэу ТхьэкIумэшхуэ ар къипхъуатэри, тIуми яшхащ. ЗэIурыбзаеу абы зыщиплъыхьым, зи щхьэр ехьэхауэ хэплъэ УэскIурий гу лъитэри, тIури бгъэдэлъэдахэщ.
  • - Дауэ ущыт, УэскIурий цIыкIу! Щхьэ унэщхъей? – жиIэу Бэлацэ щеупщIым, УэскIурий цIыкIу къыщыщIар яхуиIуэтэжащ.
  • Бэлацэрэ ТхьэкIумэшхуэрэ зэплъыжащ.
  • - Къытхуэгъэгъу, дэ тщIакъым пхъыр ууейуэ, – жиIащ ТхьэкIумэшхуэ.
  • - IэфI дыдэт… – къыпищащ Бэлацэ, – ауэ уи пэр… иджы дауэ зэрыхъунур?
  • А псори зылъэгъуа икIи зэхэзыха Псей къопсалъэ:
  • - Мы си шыкIуртIымыр пэ хъуну къысфIощI. Феплъыт, – жери, и къудамэр къахуишиящ.
  • Бэлацэ шыкIуртIым къыпичри, УэскIурий цIыкIу пэ хуищIащ, япэрейм нэхърэ нэхъ дахэжу.
  • Зэуэзэпсэу борэныр къыкъуэури, уэс налъэхэр зэрихьэу джэгун щIидзащ. Ауэрэ ИлъэсыщIэри къэблэгъащ. Абдежым къыIухьащ мэз псэущхьэ цIыкIухэри: бажэхэри, дыгъужьхэри, кIэпхъхэри. Абыхэм псоми я Iэхэр зэрыубыдащ. УэскIурий цIыкIур гуфIэу, адрейхэм абы и хъуреягъыр къафыхьу, Псей дыжьыныфэр Iэгу къахуеуэу псоми я гуфIэгъуэт. Псэущхьэхэм я макъхэр Къуаргъым зэхихащ. Ар гъунэгъуу къыщыт уэздыгъейм тесу къехъуапсэу абыхэм къеплъырт. УэскIурий цIыкIу Къуаргъым гу лъитэри къриджащ. Ар къэгуфIэри къыхуигъэгъу-ну елъэIуащ. УэскIурий Къуаргъ псэущхьэхэм яхишэри, псоми зэгъусэу ИлъэсыщIэр кърагъэхьащ. Абы иужькIэ езэшауэ мэз псэущхьэхэр зэбгрыкIыжащ. Ауэ Къуаргъыр мылъэтэжу УэскIурий и гъусэу къэнащ.
  • Нэхущым УэскIурий зышэжыну къэкIуа ЩIымахуэ дадэ пхъым и пIэкIэ шыкIуртIымыр щилъэгъуам къэуIэбжьащ. Ауэ IэфIу Iурихауэ жей къуэрылъхум щеплъым, къыпыгуфIыкIри, Къуаргъым нащхьэ хуищIащ. УэскIурийIэжьэмиригъэтIысхьэжриежьэжахэщ.
  •  
  • Прозэу  тха  усэ
  • Гу  щIыIэ
  • Зэгуэр сэ хуабэу сыщытат. Гуныкъуэгъуэ ущиIи, зэшыр къыщыптеуи, цIыхухэм уакъыщыгурымыIуи укъакIуэрти, къыспкърыкI хуабэм зебгъэурт. Утезгъэужырт, уи гур пхуэзгъэIэфIыжырт. Си бжэр пхузэIусхати, ухуеиху укъыслъихьэрт. Сыкъэплъыхъуэн хуеи хъуртэкъым, сыт щыгъуи пщIэрт сыздэщыIэр. ПщIэнтэкъэ, абы фIэкIа Iуэху симыIэу, сыппэплъэу уи гъуэгум сыщытеткIэ? Уэ гуауэ къыплъысамэ, сэ сынэщхъейт, лъэпощхьэпо уIууамэ, уи япэ сиувэрти, уи Iуэху пхузэфIэзгъэкIырт. Си гупсысэр птезухуэщати, сэ езым гъащIэ сызэриIэр сIэщIэгъупщыкIыжауэ, ууеймкIэ сыпсэурт. НэгъуэщIу жыпIэмэ, уэ сыпхуэпсэурт…
  • Арати, уэ ущыкIащ. УщылъэIуэн хуейм дежи унафэ пщIы хъуащ. Уи псалъэхэм я Iэужь си уIэгъэхэри къибдзэртэкъым. Зызэхуэсшэурэ, умылъагъужыххэн хуэдиз сыхъуат. Хуабагъэ гуэри къыспкърыкIыжыртэкъым. СиIэжтэкъым гукъыдэж. Уэ кIэбгъу зыпщIыжри, уи хъуреягъыр къебгъэбыдэкIыжащ. Упсэуащ апхуэдэу зыкъомрэ. Хуабагъэу сэ ныпхэслъхьар уухыху. ИтIанэ-щэ?! Узэса гуапагъэр нэгъуэщIыпIэ щыщумыгъуэтым, уигу къэкIыжащ сызэрыщыIэр. Си деж укъэзышэу щыта, банэмрэ къуацэчыцэмрэ зэщIабла гъуэгур къэбгъуэтыжри укъытеувэжащ. Нэхъапэм хуэдэжтэкъым а гъуэгур. КIыхьт, быркъуэшыркъуэт. Лъагъуэ бгынэжа гуэрт. Гъуэгу зэщIэкIар бгъэкъэбзэжурэ си бжэIупэм нэс укъэкIуащ. УзэрыщIегъуэжар къызыхэщ псалъэ гуэрхэр схуэбгъэхьэзырауэ уи бзэгупэм телът. Ухьэзырт, укъызэрысIуплъэу, а псор къыстебгъэлъэлъэну. ИтIанэ успхъуэтэжын уфIэщIу къыщIэкIынут.
  • Ауэ сэ иджы сы гу щIыIэт. ПщIэжрэт, зызэхуишэурэ ужьыхыжа гу цIыкIур?! АтIэ мис ар уэлбанэм хиубыдэри, зыгъэхуэбапIэ имыгъуэтурэ диящ, щтыным нэсащ. Уэ хуабапIэу уиIам игъуэтыжакъым езыр зыгъэхуэбэн.
  • Си бжэIупэм мыл IуищIат. Абы ущытеувэм, ущIэцIэнтхъукIри, утехуащ. УкъызыфIэувэжыну къару щумыгъуэтым, ныбафэкIэ си дежкIэ укъэпщу ухуежьащ. Ари пхуэздакъым, жьапщэмрэ уаемрэ уэсщIэкIри. Сылеймыгъэгъут. Сы гу щIыIэт. УэркIэ сы гу щIыIэт.
  • Гугъуэт  Заремэ.
  •  
  • Псалъэжьхэр
  • ЗэраукIын  баш къелъыхъуэ
  • Убзэ зи хабзэм псалъэ и куэдщ, щхьэхынэм щхьэусыгъуэ и куэдщ.
  • ЗэраукIын баш къелъыхъуэ.
  • Узыхьыну псым псы пэгун хикIэнущ.
  • Уафэм пкIэлъей иумыдз, дзасэм тхъу пумыIу.
  • Уи щхьэ хуэпщIыжыр уи нэмысщ.
  • Щхьэм имытм лъакъуэм и мыгъуагъэщ.
  • Зы дэкIэ уигу сыкъэкIи, ари кунэфу къыщIэукI.
  • Зи бзэм текIуэдэжа куэд щIым щIэлъщ.
  • ТхыцIэкIэ къихьар ныбэкIэ ихьыжащ.
  • ПащIэм къимыхьар жьакIэм къихьыжыркъым.
  • Дахэ жыIэм ер игу илъщ.
  •  
  • Хъыбар кIэщIхэр
  • Хэт  ар  зымыщIэр?
  • Хьэщауэрэ Къанщауэрэ зэхуэзауэ я ныбжьэгъу Алий и гугъу ящIырт.
  • - Дыгъуэпшыхь Алий сыбгъэдэсати, хуабжьу къыпщытхъуащ, Хьэщауэ! – жиIащ Къанщауэ.
  • - Е-ей, ари ар! И анэ зригъэфа быдзышэр и хьэлэлщ абы! Тхьэ щысIуэжыни, а Алий нэхърэ нэхъ лIыфI Къэбэрдей псом имыс! Хэт ар зымыщIэр?! – жиIэри, Хьэщауэ къыпыгуфIыкIащ.
  • - Уэлэхьи, укъызогъапцIэ ахъумэ, хьэм уригъэхьам, Хьэщауэ! – дыщIигъужащ Къанщауэ.
  • - И-и-и! Дауэ жыпIа? Тхьэ щысIуэжыни, езы хьэбыршыбырым нэхъ лIы цIапIэ Къэбэрдей псом имыс! Хэт ар зымыщIэр?! – губжьащ Хьэщауэ…
  •  
  • Уэсмэн  и  фызышэ
  • Уэсмэн хъыджэбзаплъэ кIуэрти, и ныбжьэгъу ХьэтIиф здишащ.
  • Уэсмэн фэрэкIнапэт, ХьэтIиф нэхъ щIалэ бжьыфIэт. Уэсмэн бэ-лэбанэт, ХьэтIиф нэхъ зэгъэпэ-   щат.
  • ЩIалитIыр здэкIуа унагъуэм ирагъэблагъэри, хъыджэбзыр кърагъэлъэгъуащ. Нэфми гу лъитэнт Уэсмэн плъакIуэ зыхуэкIуа хъыджэбзым ХьэтIиф зэрехъуэпсэжам. Ауэ ХьэтIиф къыщригъэжьэнур къыхуэгъуэтыртэкъым. Апхуэдэу щысурэ, хэгъэрейхэм ящыщ щIалэжь гуэрым Уэсмэн зыкъыхуигъэзащ:
  • - Мы ди пэшыр апхуэдэу щIыIэкъым, ныбжьэгъу, уи пыIэжьынэр щхьэрых! – жиIэри.
  • ХьэтIиф зыхуей дыдэр аратэкъэ?! КъыпыгуфIыкIри:
  • - Уэлэхьи, пыIэжьынэ умылъэгъуа уэ! Я гъуэлъыпIэ къуапэм фIэлъу къигъэна пыIэ къуацэжьыр плъэгъуатэмэ, сыкъэпщIэнт! Мы щхьэрыгъыр хьэхуу сэ естауэ аращ! – жиIащ ХьэтIиф, хъыджэбзым зыхуигъэфэрыщIурэ.
  • Уэсмэн гузавэри, ХьэтIиф и лъапэм теуващ. Абы щхьэкIэ къимыгъанэу, ХьэтIиф адэкIэ пищащ:
  • - ТхьэмыщкIэжь мыгъуэм и бгъэныщхьэ унэжь тIэкIури, къэуэн къудейуэ, лъэныкъуабэ хуъащ! Жэмыжь закъуэ иIэти, ари псэхэлIэ хъури хьэм иригъэшхыжащ…
  • Уэсмэн зыгуэр жиIэну и жьэр иущIат, ауэ хъыджэбзым япэ зыкъригъэщри, ХьэтIиф зыхуигъэзащ:
  • - СощIэ, щIалэфI, уи пшынэм къибгъэкI къафэр зыхуэдэр, – жиIащ хъыджэбзым. – Зи ныбжьэгъу ар езыщIэжам, цIыхухъурэ цIыхубзу дунейм тетыр зэпэбж хъурэ сэ лейуэ сыкъэнами, сыдэкIуэнкъым. Ауэ уэ хэутэн пщIыну уи гугъа мо пыIэжьынэм иджыпсту: «НакIуэ!» – жиIэмэ, сыхьэзырщ.
  • Дудар  Хьэутий.
  •  
  • Псалъэзэблэдз
  • ЕкIуэкIыу:1. ЦIыху акъыл псынщIэ, щIагъуэу емыгупсысу Iуэху гуэрхэр зэрызыхъэ. 3. ЗэбгъэунтIэIумэ, хъуаскIэ къызыхих мывэ джей быдэ. 7. ХъумпIэцIэджым и … дамэ къытокIэ. 8. Сыт хуэдэ гуауэ имыгъэунэхуми, адыгэлIым … щIигъэкIыу щытакъым.  9. Зи щхьэгъусэм къыбгъэдэкIыжа цIыхубз. 10. ГъэшхэкI. 13. Си гъунэгъу лIым … хъери щIэлъкъым. 14. Шыцуэс … узэрысым   уимыкI. 18. ГуфIэгъуэ Iэнэм и нэхъыжь. 20. ХакIуитI зы … щIэзагъэркъым. 21.  ГъущI щабэ, дыжьыныфэ-хужьыфэу. 22. Бжьэхуцым къыхэщIыкIа щэкI Iув. 27. Нэмэз … 28. ЗауэлI щхьэмыгъазэ, къимыкIуэт. 30. Зи нэхэр куууэ ис цIыху. 32. Псэхэлъхьэж. 33. ЩакIуэхэр мыщэм и … техьащ. 35.   Унащхьэ блыным дэкIуэу къыпыт натIэ. 36. ИIэгъэ плъыжьыфэ къызыщIэж удз. Нэхъапэм цIыхубзхэм   я Iэбжьанэхэр иралэу   щытащ. 37. IэщIэвыщIэ   гуп.
  • Къехыу:1. Нысэ къызыхуашам ехъуэхъу хабзэщ: «Къуэбын-… тхьэм пхуищI!» 2. ПхъащIэ Iэмэпсымэ. 4. Члисэхэм фIэлъ уэзджынэшхуэ. 5. Чы ухъуэнщIахуэ. 6. Дунейпсо «Адыгэ хасэм» и тхьэмадэу щыта … Къанщобий. 11. Абы пэгунитI фIадзэурэ псы кърахьырт цIыхубзхэм. 12. Къэбэрдей-Балъкъэрым и Жылагъуэ палатэм и унафэщI. 13. Пхъэщхьэмыщхьэ гуащIэ цIыкIу. 15. Адыгэ къэфэкIэ. 16. КъурIэн цIыкIу. 17. МахуэцIэ. 19. Iэпслъэпс. 23. Iуданэу зэхэща кIапсэ псыгъуэ цIыкIу. 24. Адыгэ псалъэжьым зэрыжиIэмкIэ, апхуэдэ цIыхур щыту малIэ. 25. Шым и кIуэкIэ. 26. Пхъэщхьэмыщхьэ. 29. ЩIыпIэ хуабэхэм щыпсэу хьэкIэкхъуэкIэ шынагъуэ. 30. Пщащэм и … къэкIуэ-гъуэщ. 31. Спорт зэхьэзэхуэм 2-нэ увыпIэр къыщызыхьым абы къыхэщIыкIа медаль ират. 33. КIыщокъуэ Алим и иужьрей роман. 34. ЦIыху лъахъшэ, быхъутIэ.
  • Зэхэзылъхьар  Мыз  Ахьмэдщ.
  • Дыгъэгъазэм и 30-м ди газетым тета псалъэзэблэдзым и жэуапхэр:
  • ЕкIуэкIыу:1. Джэду. 3. Хьэрш. 5. Ду. 6. Гуу. 7. Щауэ. 9. Фадэ. 11. Хьэпс. 13. Дыгъужь. 15. Къум. 16. Щы. 18. КIэ. 19. Яе. 20. Егъу. 22. Чы. 25. Бжьын. 26. Бажэ. 29. ТIэкIу. 30. «Мерс». 33. Къебэ. 35. КIэс. 36. Жэрумэ. 37. Шыбжий.
  • Къехыу:1. Джэдэщ. 2. Унафэ. 3. Хьэнэф. 4. Шыугъэ. 8. Ажэ. 10. Дыгъу. 12. Сом. 13. Дыщ. 14. АкIэ. 17. Жей. 21. Гъуэншэдж. 22. Чубайс. 23. Бжьэф. 24. Бжэн. 27. IутIыж. 28. Псей. 31. Ефэ. 32. Сыдж. 33. Къаз. 34. Баш.