ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

Бгырысхэр егъэлъапIэ

2017-12-20

  • Налшык дэт Къэрал концерт гъэлъэгъуапIэм иджыблагъэ утыку къыщрахьащ «Хребет. Кавказ от моря до моря» кинофильмыр. КъБР-м и Жылагъуэ палатэм жэрдэм ищIа а Iуэхум жылагъуэ зэгухьэныгъэхэм я лIыкIуэхэр, студентхэмрэ ныбжьыщIэхэмрэ кърагъэблэгъат.
  •  
  • Фильмыр зи Iэдакъэ къыщIэкIа сурэттех цIэрыIуэ Ланге Антон и интервьюхэм я зым щыжеIэ ар щытриха лъэхъэнэм Кавказыр игу зэрырихьар, абы щыпсэу цIыхухэм гъэщIэгъуэн куэд зэрадилъэгъуар.
  • Ланге Антон хузэфIэкIащ Каспий и Iуфэм щегъэжьауэ хы ФIыцIэ Iуфэм нэсыху щыпсэу бгырыс лъэпкъхэм куэдым дамылъэгъуа щхьэхуэныгъэхэр, гу зылъамыта щIыпIэхэр къигъэлъэгъуэн. Фильмым елэжьа гупым илъэситIкIэ Кавказым и бгылъэ щIыпIэхэр къызэхакIухьащ, зекIуэлI куэдым зызрамыпщыта щIыпIэ нэхъ пхыдзахэми теуващ.
  • Фильмыр тезыха гупыр Дагъыстэн, Ингуш, Осетие Ищхъэрэ – Алание, Къэбэрдей-Балъкъэр, Къэрэшей-Шэрджэс, Шэшэн, Адыгэ республикэхэм, Краснодар, Ставрополь щIыналъэхэм я «гущIэм» иплъам и мызакъуэу, дэтхэнэ щIыпIэри фIыуэ щIэплъагъун, ущIыдихьэхын щхьэусыгъуэ къуату телевизореплъым и пащхьэ екIуу иралъхьэжащ. Ланге и фильмым еплъын хуейр Кавказыр къэзыцIыхуну хущIэкъухэм я закъуэкъым, атIэ езы щIыналъэм щыпсэухэми куэдкIэ къахуэщхьэпэнущ ар. Фильмым дэ дымыцIыху щIыпIэ дахэ куэд къызэригъэлъагъуэм и мызакъуэу, ди хэ-кум и тхыдэри къыщеIуэтэж.
  • «Урысейм щыпсэу дэтхэнэ цIыхухъури, зэ нэхъ мыхъуми, Кавказым щыхьэщIэн               хуейуэ къызолъытэ. Дэ, къалэм щыпсэууэ есахэм, щIыуэпсыр къэдгъэIурыщIауэ къытфIощIыж, ауэ ар пцIыщ. Зы бгырыси арэзы техъуэфынукъым а гупсысэм, сыт щхьэкIэ жыпIэмэ, абыхэм щIыуэпсым и зэфIэкIымрэ и къарумрэ ягъэунэхуащ. Абы и къарур абрагъуэщ. ПцIы лъэпкъ хэмылъу, укъыщежьам бгъэзэжауэ къыщыпщохъу Кавказым.
  • Къалэ, къэрал куэд дыдэм сыщыIащи, схужыIэнущ бгырысхэм хуэдэу зи хабзэ, бзыпхъэ зыхъумэж нэгъуэщI зы лъэпкъи ди къэралым зэримысыр», – жеIэ Антон.
  • Таурыхъым и лъахэщ кином щыплъагъур, цIыху гупсысэкIэ къыпхуэмыгъэщIын а дунейм зэ IуплъэгъуэкIэ нэр етхьэкъу, икIи щхьэхуимыту урегъэхъуапсэ а щIыпIэхэм укъыщыхутэну. Ланге Антон и фильмым бгырыс лъэпкъхэм я мылъку гъэтIылъам, псэемыблэжу яхъума хабзэхэмрэ дуней къабзэмрэщ къыщыгъэлъэгъуар. Кавказым теухуауэ траха фильм бжыгъэншэхэм иджырейр сыт къащхьэщызыгъэкIыр? – жызыIэни щыIэу къыщIэкIынщ, ауэ Ланге Антон Кавказым и фIыпIэхэр зэрыщыту къегъэлъагъуэ, абы щыпсэу лъэпкъхэм я хабзэр иджырей зэманым зэрыщызэрахьэфым, цивилизацэм и архъуанэм зыщызыхъумэжыфхэм пщIэ хэха яхуещI, ижь-ижьыж лъандэрэ нэхъыжьхэм яухуа псэукIэ пэжым бгырысхэр куэдым зэрыщихъумар къыхегъэщ.
  • Дьяконов Денис(фильмым и режиссер): «Кавказым сыщыхьэщIа иужькIэ бгырысхэм хьэл ткIий щIахэлъыр къызгурыIуащ. Ахэр щыпсэу щIыуэпсым, дунейм нэгъуэщIу укъыщелынукъым, а ткIиягъэр хэмытмэ, зы хабзи хъума хъунукъым. Я гупсысэ, хуитыныгъэ къызэзэвэкIыу еса къалэдэсхэмрэ бгырысхэмрэ, дауи, зэхуэдэнукъым. Абыхэм яхэсыгъуейуэ жаIэ – ар пцIыщ. Я хабзэм пщIэ хуэпщIрэ абыхэм уемыбакъуэмэ, хьэщIагъэшхуэ къуахынущ.
  • Борискин Илья(сценарист): – Кавказым теухуауэ зэбграгъэкI хъыбар мыщхьэпэхэм я зэранкIэ, абы кIуэну куэд тегушхуэркъым. Фильмыр зэрытетха илъэситIым, дышхэкъуэным нэхъ дызытегузэвыхь щхьэусыгъуэ дрихьэлIакъым. Бгырысхэр ерыскъыфIэщ, нэхъыфIу яIэр хьэщIэм къыхутралъхьэ. Сэ схужыIэнур зыщ – иджыкIэ Кавказыр гупсэхугъуэм и лъахэщ.
  • Сысоев Валентин(оператор): – Фильм нэужьым си гум фIыуэ илъагъуу щIыпIитI сиIэ хъуащ, зыр Полярнэ Уралращ, адрейр Кавказырщ. А щIыналъэм туризмэм зыщрагъэужьмэ, щIыуэпсыр щауцIэпIынкIэ сошынэ, ар ухуэсакъыу пхъумэн хуей щIыпIэщ.
  •  
  • Щомахуэ  Залинэ.
  • Сурэтхэр Къарей Элинэ трихащ.