ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

Къэбэрдей-Балъкъэрым и Iэтащхьэ КIуэкIуэ Юрий лэжьыгъэ IуэхукIэ республикэм и щIыналъэхэм щыIащ

2017-12-09

  • Дыгъэгъазэм и 7-м КъБР-м и Iэтащхьэ КIуэкIуэ Юрий Дзэлыкъуэ районым хыхьэ Псынэдахэ къуажэм щыIащ. Абы мэкъумэшхэкI жылэхэр егъэфIэкIуэным елэжьыну къыщызэIуаха «Юг-Сервис» IуэхущIапIэщIэр зригъэлъэгъуащ.
  •  
  • IуэхущIапIэр нэхъыбэу зэлэжьыр нартыхурщ, Урысейм и щIыналъэхэм щIэупщIэ щаIэу.
  • «Юг-Сервисыр» 2014 гъэм яухуэн щIадзащ, лажьэу щаутIыпщар 2017 гъэрщ. Абы лэжьапIэ IэнатIэ 21-рэ къызэригъэпэщащ, цIыхухэм я улахуэр ику иту сом мин 18 – 25-рэ мэхъу. IуэхущIапIэм щIы гектари 110-рэ иIыгъщ, лабораторэ хэтщ, зэрылажьэ Iэмэпсымэхэр ди къэралымрэ Австриемрэ щащIхэм ящыщщ. IэщIагъэлIхэр щагъасэ центр IуэхущIапIэм къыщызэIуахыну я мурадщ.
  • «Юг-Сервис» IуэхущIапIэр къызэрагъэпэщыным къэралым сом мелуан 18 хилъхьащ, псори зэхэту абы сом мелуани 133,8-рэ текIуэдащ. КъБР-м и Iэтащхьэм жиIащ мэкъумэш IэнатIэм зрагъэужьыным теухуауэ къэралыр цIыхухэм дэIэпыкъуэгъу зэрахуэхъум мыхьэнэшхуэ иIэу къызэрилъытэр.
  • «Дызыхунэсам Iуэхур къыщыдгъэувыIэнукъым. Дэ дгъэхьэзырым къищынэмыщIа, бэджэндырылажьэхэми я нартыхур къэтщэхуу зэтедублэнущ. Мы гъэм «Мэшыкъуэ» зи фIэщыгъэ нартыхум хуэдэу тонн мини 2 къэдгъэкIащ, дэ дгъэкIа жылэ Красноярск щIыналъэм едгъэшэнущ. Апхуэдэуи Башкирием, Тэтэрстаным, Къэзахъстаным, Белоруссием ди жылэхэр ящэхуну догугъэ, – къыхигъэщащ «Юг-Сервис» IуэхущIапIэм и унафэщI Шыбзыхъуэ Мухьэмэд. Абы жиIащ лэжьыгъэ псори зэтраублэмэ, илъэс къакIуэ нартыху жылэ тонн мини 5-м нэс зэрагъэтIылъыфынур.
  • КIуэкIуэ Юрий жиIащ мэкъумэшыщIэхэм я лэжьыгъэр псыхэкIуадэ зэрымыхъунур ящIэу щытмэ, я Iуэхум нэхъри зэрегугъунур.
  • КъыкIэлъыкIуэу КъБР-м и Iэтащхьэр еплъащ Псынэдахэ къуажэм щаухуэ ЩэнхабзэмкIэ унэм лэжьыгъэхэр здынагъэсам. Ар хьэзыр хъуным куэд къэнэжакъым, дыгъэгъазэм и кIэм къызэIуахыну я мурадщ.
  • Дзэлыкъуэ районым и щIыпIэ администрацэм и Iэтащхьэ Джатэ Руслан КъБР-м и Iэтащхьэр щыгъуазэ ищIащ унэм и пэшышхуэр цIыху 300-м зэратещIыхьар. «Дыгъэгъазэм и 25-м УФ-м мэкъумэш IэнатIэхэмкIэ и министерствэм и комиссэм ЩэнхабзэмкIэ унэр къипщытэнущ, дыгъэгъазэм и 27 – 29-хэм илъэсыщIэ зэхыхьэхэр щедгъэкIуэкIыну ди мурадщ», – къыхигъэщащ Джатэм.
  • КIуэкIуэ Юрий жиIащ «2014 – 2017 гъэхэм ятещIыхьауэ, апхуэдэуи 2020 гъэ пщIондэ къуажэ щIыпIэхэм зегъэужьыным и IуэхукIэ» федеральнэ программэ хэхам хыхьэу ухуэныгъэм сом мелуан 43-рэ зэрыхухахар, ар зыхуей хуэзауэ къамыгъэсэбэпыфмэ, иужькIэ апхуэдэ гулъытэ зэрамыгъуэтыжынур. Абы район унафэщIхэм яжриIащ зытращIыхьа пIалъэм ЩэнхабзэмкIэ унэр къызэIуахыну зэращыгугъыр.
  •  
  • Бахъсэн щIыналъэм
  •  
  • Бахъсэн районым хыхьэ Жанхъуэтекъуэ къуажэм КъБР-м и Iэтащхьэм щыгъуазэ зыщищIащ «Жаппуева Ж. Х.» мэкъумэш-фермер IуэхущIапIэм DeLaval фирмэм жэм кърырашыну къыщIигъэкI робот Iэмалхэр къызэрыщагъэIурыщIэм.
  • IэщIагъэлIхэм зэрыжаIэмкIэ, апхуэдэ Iэмэпсымэхэр къыщагъэсэбэпу Кавказ Ищхъэрэ псом щыIэр зи гугъу тщIы мэкъумэш IэнатIэм и закъуэщ. Иджырей Iэмэпсымэхэр фермэм щагъэуващ 2017 гъэм и фокIадэм къэрал субсидие къазэрыIэрыхьам и фIыгъэкIэ. ТехнологиещIэм къепщытэ гъэшым и фIагъри жэмым и узыншагъэр зыхуэдэри. Уеблэмэ дэтхэнэ Iэщми и щытыкIэр къэзыгъэлъагъуэ базэ иджы яIэщ.
  • Мы зэманым фермэм австрие лъэпкъхэм ящыщ жэм къашу 130-рэ тетщ. Махуэм и кIуэцIым шэ тонни 2 къыщIаш, ар Налшык шэ комбинатым яшэ. IэщIагъэлIхэр дяпэкIэ щогугъ илъэсым и кIуэцIым ику иту шэ килограмм мини 8 къашыну.
  • КIуэкIуэ Юрий жиIащ фермэм и зэфIэкIхэм щIыналъэм щылажьэ адрей мэкъумэш IуэхущIапIэхэри щыгъэгъуэзэн зэрыхуейр.
  • Iуащхьэмахуэ
  • щIыналъэм
  •  
  • КъБР-м и Iэтащхьэм зыщиплъыхьащ Урысей Ипщэм щынэхъ ин дыдэу къалъытэ, бдзэжьей щагъэхъу IуэхущIапIэм. Тырныауз дэт а IэнатIэм къыщагъэсэбэп иужьрей дыдэу къагупсыса Iэмалхэр. Хозяйствэм къызэщIиубыдэ метр зэбгъузэнатIэ мини 5-м щагъэуващ бдзэжьейхэр щагъашхэ псыгуэн 70. IуэхущIапIэм къызыхуэтыншэу и лэжьыгъэр 2019 гъэм ирихьэлIэу зэтриублэмэ, осётр бдзэжьей лIэужьыгъуэу тонн 50-рэ бдзэжьей жылэу тонни 3-рэ илъэсым яIэнущ.
  • IуэхущIапIэм и унафэщI Макитов Ибрэхьим зэрыжиIамкIэ, бдзэжьейр зэрагъашхэ Iэмалищ къагъэсэбэп.
  • КIуэкIуэ Юрий адэкIэ Тырныауз къыщызэIуихащ къалэдэсыр куэд щIауэ зыпэплъа автовокзалыщIэр. А зэхыхьэм хэтащ КъБР-м и Правительствэм, Iуащхьэмахуэ районым и щIыпIэ администрацэм я лIыкIуэхэр, къалэдэсхэр, ныбжьыщIэхэр.
  • Iуащхьэмахуэ районым и щIыпIэ администрацэм и унафэщI Залиханов Къанщобий къыщыпсалъэм жиIащ илъэс куэд хъуауэ цIыхухэм уэшхыр къатешхэу, уэсыр къатесэу фIэкIа транспортым щыпэплъэн гъущапIэ зэрамыIар икIи КъБР-м и Iэтащхьэм къахуигъэува къалэным зэрыпэлъэщам зэригъэгушхуэр. Апхуэдэуи абы фIыщIэ яхуищIащ унэр ухуэным зи мылъку хэзылъхьа, «Эльбрустранс» IуэхущIапIэм и унафэщI Темукуев Хьэшым, я чэнджэщкIэ зэпымыууэ закъыщIэзыгъэкъуа, КъБР-м и Iэтащхьэм инвестицэ политикэр пхыгъэкIынымрэ инновацэхэмкIэ и лIыкIуэ хэха Къармокъуэ Хьэчим, КъБР-м Транспортымрэ связымкIэ и къэрал комитетым и унафэщI Къудей Арсен сымэ.
  • Иджырей мардэхэм тету яухуа автовокзалым хэтщ цIыхухэр транспортым щыпэплъэ хъуну пэшитI, шхапIэ, медицинэ пэш, аптекэ, сабий цIынэ зыIыгъхэм папщIэ пэш хэха.
  • КIуэкIуэ Юрий къыхигъэщащ Тырныауз къыщызэIуах автовокзалымрэ бдзэжьей щагъэхъу IуэхущIапIэмрэ къалэдэсхэр зыщыгуфIыкIын Iуэхуу къэмынэу, республикэ псом дежкIи мыхьэнэшхуэ зэраIэр.
  • - Ди щIыналъэм зэрызиужьыр нэрылъагъущ. Къапщтэмэ, Тырныауз къалэм Iуащхьэмахуэ лъапэр къытхузэIуех, абы къыхэкIыуи ар нобэрей гъащIэм декIуу щытын зэрыхуейр зыщыдгъэгъупщэ хъунукъым. Нобэ сэ республикэм и мэкъумэш IэнатIэ зыбжанэм сыщыIащ Бахъсэн, Дзэлыкъуэ районхэм щылажьэу. Гу зылъыстаращи, ди республикэм щымащIэкъым я щхьэ Iуэху закъуэ мыхъуу, «ди лъахэр едгъэфIэкIуарэт» жызыIэхэр. Ар куэд и уасэу къызолъытэ, – жиIащ КъБР-м и Iэтащхьэм.
  •  
  • БАГЪЭТЫР Луизэ.