ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

Хьэгъэщагъэхэр хэгъэкIын

2017-10-18

  • Кавказ Ищхъэрэм щыпсэу лъэпкъхэм я блэкIар политикэ хьэгъэщагъэхэр халъхьэу къаIуэтэну зэрыхущIэкъум икIи абы ижь мы зэманым дунейм щекIуэкIхэм къазэрыщIихум щытепсэлъыхьащ КИФЩI-м и Жылагъуэ со-ветым и зэIущIэм. Ар щызэхэтащ Пятигорск къалэм .
  •  
  • Урысейм и Президентым и полномочнэ лIыкIуэу КИФЩI-м щыIэ Белавенцев Олег къызэрыхигъэщхьэхукIамкIэ, дунейм и къэралышхуэхэм езыхэм я геополитикэ сэбэп зыхэлъхэм ящыщу къалъытэ Кав-каз Ищхъэрэр. Урысейм и бийхэм абы и лъэпкъхэр зэкIэщIагъэкIын папщIэ Iэмал зэмылIэжьыгъуэхэр къалъыхъуэ икIи къагъэсэбэп урысей тхыдэм и напэкIуэцI щхьэхуэ-хэр. Советым хэтхэм зэрыжаIамкIэ, мыбдежым зыщытрагъащIэр зи екIуэкIыкIар зэхуэмыдэу къаIуатэ Кавказ зауэрщ. Урысейм и Президентым и деж Лъэпкъ зэхущытыкIэхэмкIэ щыIэ советым хэт, «Кавказ политикэ» интернет-порталым и редактор нэхъыщхьэ Шевченкэ Максим къыхигъэщащ Кавказ зауэм и екIуэкIыкIар зыуэ къэзыгъэлъагъуэ Iуэху еплъыкIэ зэрыщымыIэр икIи къыхилъхьащ апхуэдэ щIэныгъэ лэжьыгъэ ирагъэкIуэкIын папщIэ тхыдэтх гуп къызэрагъэпэщыну.
  • Белавенцев Олег жиIащ школхэм тхыдэр зы пщалъэм тету щрагъэджыным мыхьэнэшхуэ зэриIэр икIи тепсэлъыхьащ лъэпкъыбзэхэм яIэ алыфбейр латиницэм хуагъэкIуэным и Iуэхур куэдрэ къаIэт зэрыхъуам.
  • «Мы зэманым жылагъуэр ира- шалIэ кавказ лъэпкъхэм я тхыбзэр кириллицэм тегъэкIауэ латиницэм е, уеблэмэ, хьэрып алыфбейм хуэгъэкIуэным теухуа гупсысэм. ЖаIэ абыкIэ лъэпкъхэм я тхыдэ блэкIам кърагъэгъэзэжыну. Мурадыр зыхуэгъэзар белдылыщ: урысыбзэр, Урысейм и лъэпкъхэр зэрызэпсалъэ бзэр нэхъ гурыIуэгъуей ящIынырщ, Кавказ Ищхъэрэм и лъэпкъхэр урысыбзэкIэ къыдэкIа тхылъхэм щIэныгъэ гъунапкъэншэхэм пагъэкIынырщ», – жиIащ полномочнэ лIыкIуэм.
  • Пятигорск къэрал университетым Стратегие къэхутэныгъэхэмкIэ и щIэныгъэ-къэхутакIуэ институтым Кавказыр джынымкIэ и къудамэм и унафэщI, политикэ щIэныгъэхэм я доктор Усовэ Юлие къыхигъэщхьэхукIащ апхуэдэ Iуэху бгъэдыхьэкIэхэм тхыдэр политикэм зэрытрагъэхьэр: «БлэкIам, абы щыIахэм щхьэтелъэфу утепсэлъыхьыным къешэ тхыдэм и пэжыр зэхъуэкIыным хуэдэуи, лъэпкъ лъапIэныгъэхэмрэ хабзэхэмрэ зэхьэкIауэ къаIуэтэнри». Профессорым къыхигъэбелджылыкIащ: «Ди къарур зыхэлъыр ди зэхуэдэ щэнхабзэ щIэинырщ, дяпэ итахэм къытхуагъэнащ, къэралым и къулеигъэ ину щыт ди цIыхубэ зэкъуэтыныгъэныр гъэбыдэныр.
  • Дунейпсо Адыгэ Хасэм и тхьэмадэ Сэхъурокъуэ Хьэутий къиIэтащ Кавказ Ищхъэрэм щыIэ жылагъуэ-политикэ щытыкIэр зэIагъэхьэн папщIэ жыджэру къагъэсэбэп «шэрджэс Iуэхур». Абы къыхигъэщхьэхукIащ нэгъуэщI къэралхэм щы-Iэ адыгэ диаспорэхэм нэхъ жыджэру ядэлэжьэн, нэхъыбэрэ яIущIэн зэрыхуейр.
  • 1992 гъэм къэхъуа Iуэху гуауэхэм я гугъу щищIым, Ингуш Республикэм и Жылагъуэ палатэм и Iэтащхьэ Дзагиев Мовлат-Джэрий жиIащ Ингушымрэ Осетие Ищхъэрэмрэ я лъэпкъхэр зэгурыIуэн папщIэ жылагъуэ, дин лэжьакIуэхэм къалэнышхуэ зэрагъэзащIэр. Мыбдежым зыщрихьэлIэ лъэпощхьэпохэм хохьэ лъэпкъ зэмылIэужьыгъуэхэм ящыщхэр зэгъусэу щыпсэу щIыпIэхэм экономикэр зэрыщымыщIагъуэр, апхуэдэу щэнхабзэм, егъэджэныгъэм, нэгъуэщI IэнатIэхэм я лъэныкъуэкIэ абыхэм зыхуэфащэ Iуэхухэр ирикъуу зэрыщрамыгъэкIуэкIыр.
  • Осетие Ищхъэрэ-Алание Республикэм и Жылагъуэ палатэм и унафэщI Бокоев Эльбруси къыхигъэбелджылыкIащ блэкIа илъэс 25-м къэрал властым и органхэм 1992 гъэм къэхъуа зэпэщIэувэныгъэм и Iэужьхэр ягъэкIуэдыжын и лъэныкъуэкIэ куэд зэрызэфIагъэкIар, ахэр осетинхэмрэ ингушхэмрэ зэгъусэу щыпсэу къуажэхэм щытыкIэфI щыIэным зэрегугъур. Профессор Усовэ Юлие жэрдэм къыхилъхьащ мы лэжьыгъэм щIалэгъуалэ зэгухьэныгъэхэр нэхъ жыджэру къыхашэну.
  • Шевченкэ Максим жиIащ лъэпкъхэм я зэхущытыкIэхэм теухуауэ соцсетхэм къралъхьэхэм хабзэхъумэ органхэр нэхъ ткIийуэ тепсэлъыхьын зэрыхуейр: ахэр хьэгъэщагъэхэм щыхуэгъэза щыIэщ.
  • УФ-м и Президентым и полномочнэ лIыкIуэм зэIущIэм кърихьэлIа-хэм яритащ КИФЩI-м и Жылагъуэ советым зэрыхэтым щыхьэт техъуэ тхылъхэр.
  •  
  • Крапивинэ Викторие.