ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

Iэпкълъэпкъыр зыгъэIэсэ, гур зыгъэуардэ

2017-10-05

  • Хабзэ дахэ хъуауэ, фокIадэм и 28-м, Адыгэ фащэм и дунейпсо махуэр, Къэбэрдей-Балъкъэрым, Къэрэшей-Шэрджэсым, Адыгейм, Ингушым, Осетие Ищхъэрэ-Аланием я цIыхубэ артист Нэхущ Чэрим и концерт гуимыхужкIэ Профсоюзхэм я щэнхабзэ уардэунэм щигъэлъэпIащ.
  •  
  • ЦIыхубэм фIыуэ ялъэгъуа уэрэдхэмкIэ, пшыналъэ къабзэрэ, макъ лъэщкIэ гъэнщIа а пшыхьым сыт щыгъуи хуэдэу тIысыпIэ нэщI имыIэу цIыхухэр къекIуэлIат.
  • - Гъэмахуэ жэщым уэгум вагъуэ зэризым хуэдэу, си гум гуфIэгъуэ щызу фи пащхьэ ситщ ныщхьэбэ! – къригъэжьащ Чэрим пшыхьым къеблэгъахэм захуигъазэу. – «Дахагъэр зэкIужщи, зэкIужыр фащэщ», – жеIэ адыгэм. Сыт нэхъ дахэ щыIэ лъэпкъ хабзэр зыкIэлъызэрахьэ, нэмысыр зи гъуджэ, лъэпкъ IэпэIэсагъэр къызытещ, Iэпкълъэпкъыр зыгъэIэсэу гур зыгъэуардэ адыгэ фащэм нэхъ дахэ?! ЗанщIэу къыхэзгъэщыну сыхуейт, ныщхьэбэ къетхьэжа Iуэхум политикэ лъабжьэ зэримыIэр, щIагъыбзи зэрыщIэдмылъхьэр. Ди адэжьхэм къытхуагъэна фащэм хуэтщI пщIэр, лъытэныгъэр къэдгъэлъэгъуэну яужь диту аркъудейщ. Сэ сызэреплъымкIэ, сыт къэхъуами, уи бзэр пIурылъу, уи фащэр зепхьэжу, лъэпкъ Iэужьым ухуэфащэу упсэуным нэхъ насып щыIэкъым, адыгэу зыкъэзылъытэж дэтхэнэм дежкIи. Сэ къэрал куэдым сыщыIащи, зы щIыпIи сыщрихьэлIакъым ди фащэм къемыхъуапсэу, абы и пкъыгъуэхэр егупсысауэ зэращIар ямыгъэщIагъуэу. Дэри а лъэпкъ дамыгъэр ди напщIэщ.
  • - ТIэунейуэ ди гуапэщ мы махуэм иджыри зэ лъэпкъыр дызэрызэхуишэсыр, фIыуэ тлъагъу уэрэдхэм дедэIуэну, зэгъусэу зыдгъэпсэхуну IэмалыфI дызэриIэр, – къыпищащ адэкIэ пшыхьыр екIуу езыгъэкIуэкIа, Профсоюзхэм я щэнхабзэ уардэунэм и режиссёр Гумэ Маринэ.
  • «Адыгэ уафэ», «Бжьыхьэ гъуэплъ», «Уэзызакъуэращ», «Хэхэс пщащэ», «Си нэ дахэ», «Къайсэр пщащэ», «Сызэхомыхым», «Уэркъ пщащэ», «Адыгэ нысэ» цIыхухэм фIыуэ ялъэгъуа, дзапэ уэрэду кърахьэкI нэгъуэщI уэрэд куэди игъэзэщIащ Чэрим. Сыт и лъэныкъуэкIи зыхуей хуэгъэза а пшыхьым узэрыадыгэмкIэ гушхуэныгъэ мыкIуэщI къыпхилъхьэрт. Чэримрэ Гумэ Маринэрэ зэблахъуа адыгэ фащэхэм уеплъкIэ зыщумыгъэнщIу дахэ защIэт. Гумэ Маринэ и къэпсэлъэныгъэм къызэрыхигъэщамкIэ, абыхэм я фащэхэм я нэхъыбэр яхуэзыдар модельер цIэрыIуэ Сэралъп Мадинэщ.
  • Пшыхьыр зи жэрдэм Нэхущ Чэрим уэрэд жыIэныр, адыгэныр и IэщIагъэ къудей мыхъуу, и псэм зэрыщыщыр нэрылъагъущ. Абы и щыхьэтщ и дуней тетыкIэм и мызакъуэу, и унагъуэ дахэри. Чэрим и бынхэр зыщIипIыкIыр адэжьхэм я хабзэ дахэрщ, ахэр зэрыпсалъэри адыгэбзэ къабзэщ. «Уи адэр щыадыгэм дежкъым ущыадыгэр, атIэ уи къуэр адыгэмэщ», – жиIауэ щытащ цIыху Iущ гуэрым. Адыгэ фащэм хуэгъэпса пшыхьым Чэримрэ Лианэрэ я бын пажэхэу Асанэрэ Муратрэ усэ зырыз адыгэбзэкIэ гъэхуауэ къыщеджащ.
  • «Кабардинка» къэрал академическэ ансамблым, БжьыхьэлI Зэмир зи унафэщI «Черкес» сабий къэфакIуэ гупым, мэкъамэтх Иуан БетIал и пшынэ бзэрабзэм пшыхьыр гуимыхуж ящIат. Нэхущ Чэрим жиIэ уэрэдхэм ящыщ зыбжанэ хуэзытха-ри, макъамэ щIэзыгъэувари Иуан БетIалщ. Шэч къызытумыхьэжын зэфIэкI зыбгъэдэлъ щIалэщIэр иджыри илъэс куэдкIэ лъэпкъым хуэлэжьэну ди гуапэщ.
  • Адыгэ фащэм и махуэм ирихьэлIэу «Нарт Хэку» щIалэгъуалэ хасэм Интернетым чэзузэIэпых (флэшмоб) гъэщIэгъуэн щригъэкIуэкIат. НыбжьыщIэхэм адыгэ фащэр ящыгъыу зытрагъэх видеонэтын кIэщIым лъэпкъым, фащэм хуэгъэпса хъуэхъу щыжаIэурэ, «Сэ сыадыгэщ, уэ щэ?» упщIэмкIэ я лъэпкъэгъухэм зыхуагъэза иужькIэ, чэзур зратым и цIэр къраIуэурэ гъэщIэгъуэну дызэхагъэплъащ. Абыхэм ящыщу зи видеонэтыныр нэхъыфIу къалъытахэу Пэрыт Ирадэ, Щоджэн Дисанэ, Ажий Къантемыр сымэ гъэфIэжыпщIэу Чэрим и концертым и билетхэр тыгъэ хуащIати, ахэри утыкум кърашэри я лъэпкъ фащэм хуэфащэу илъэс куэдкIэ лъэпкъым и напщIэу псэуну ехъуэхъуащ.
  • ГушыIэ дахэкIэ, гум ехуэбылIэ уэрэдхэмкIэ, адыгэбзэ къабзэкIэ, лъэр щIэзыгъэкI пшыналъэкIэ гъэнщIауэ щыта а пшыхьым щIэса дэтхэнэми и нэгум гуфIэгъуэр кърихырт. Iыхьэлейуэ уи гуапэ хъурт а концертым еплъыну къекIуэлIа куэдым лъэпкъ фащэр зэращыгъыр.
  • Къызэхуэсахэм гуIэфIтещIэж ящыхъуат Чэрим и «Хъуапсэ и псэ» уэрэдыщIэр. Ар Интернетым къызэрыралъхьэрэ куэд дэмыкIыу цIыху мин 50-м къратхыкIыурэ я телефонхэм трагъэтхащ. А уэрэдыр, адрейхэми хуэдэу, Чэрим къызэрехъулIам и щыхьэту жыпIэ хъунущ. Лъэпкъ къафэм и дахагъэмрэ и уардагъэмрэ къызытещ «Хъуапсэ и псэ» уэрэдыр къызэхуэсахэми гунэс зэращыхъуар я Iэгуауэ инхэмкIэ IупщIт.
  • Джэгур уджкIэ яух. Адыгэ фащэр щагъэлъэпIа пшыхьыр иужьрей илъэсхэм зы джэгуи арыншауэ зыхэмыкIыж «Хьэчим и къафэмкIэ» зэхуащIыжащ.
  • Инэрокъуэ  Данэ.
  • Сурэтхэр Къарей Элинэ трихащ.