ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

Мы махуэхэм

2017-03-18

  • Гъатхэпэм и 18, щэбэт
  • Кърымыр Урысейм къыщыхыхьэжа махуэщ. 2014 гъэм Iэ традзащ Кърым Республикэмрэ Севастополь къалэмрэ Урысей Федерацэм къыхэгъэхьэжыным теухуа зэгурыIуэныгъэм.
  • Жейм и дунейпсо махуэщ
  • Белоруссием и къэрал кIуэцI дзэхэм я махуэщ
  • 1662 гъэм Париж дунейм щыяпэу лэжьэн щыщIидзащ жылагъуэ транспортым, «омнибус»-кIэ зэджэм. Ар цIыхуи 8 зэуэ зэрыхуэ, щхьэ зытелъ, къэуфыхьа шыгу зэщIэщIат.
  • 1871 гъэм Франджым Париж коммунэр къыщызэрагъэпэщащ.
  • 1892 гъэм США-мрэ Канадэмрэ я хоккей командэ нэхъыфIхэм хуагъэфащэ саугъэтыр – Стэнли и Кубокыр – ягъэуващ.
  • 1913 гъэм Налшык къыщызэIуахащ округым и лъэпкъхэм я I съездыр.
  • 1965 гъэм СССР-м и летчик-космонавт Леонов Алексей «Восход-2» кхъухьым икIри, хьэрш зэIухам япэ дыдэу хыхьащ.
  • 1980 гъэм «Восход-2М» ракетэр Плесецк космодромым щаутIыпщыным щыхуагъэхьэзырым къэуащ, абы мафIэсышхуи къишащ. А насыпыншагъэм цIыху 48-рэ хэкIуэдащ, 40-м щIигъум фэбжьышхуэхэр хахауэ щытащ.
  • Урыс композитор цIэрыIуэ, дирижёр, жылагъуэ лэжьакIуэ Римский-Корсаков Николай къызэралъхурэ илъэси 173-рэ ирокъу.
  • Филологие щIэныгъэхэм я доктор, КъШКъУ-м и профессору щыта, КъБР-м, КъШР-м, АР-м щIэныгъэхэмкIэ щIыхь зиIэ я лэжьакIуэ, ЩIДАА-м и академик, «Хэкум и пащхьэм щиIэ фIыщIэхэм папщIэ» орденым и 4-нэ, 3-нэ нагъыщэхэр зыхуагъэфэща Хъупсырокъуэ Хъызыр къызэралъхурэ илъэс 87-рэ ирокъу.
  • КъБР-м и цIыхубэ тхакIуэ ШэджыхьэщIэ Хьэмыщэ къызэралъхурэ илъэс 85-рэ ирокъу.
  • Урысей фигурист, Олимп чемпион, дунейм плIэнейрэ и чемпион, Евро- пэ чемпионатым щэнейрэ щытекIуа Ягудин Алексей и ныбжьыр илъэс 37-рэ ирокъу.
  • Дунейм и щытыкIэнур
  • «pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык пшэр техьэ-текIыу щыщытынущ. Хуабэр махуэм градуси 8 – 9, жэщым градуси 4 – 5 щыхъунущ.
  • Гъатхэпэм и 19, тхьэмахуэ
  • Iуэхутхьэбзэ зыхуащIэм и дунейпсо махуэщ
  • Урысейм и псыщIагъырыкIуэ кхъухьхэм къулыкъу щызыщIэхэм я махуэщ
  • Финляндием щагъэлъапIэ цIыхухэр я хуитыныгъэкIэ зэхуэгъэдэным и махуэр
  • 1474 гъэм IэмэпсымэщIэхэр къэзыгупсысахэм, къэхутэныгъэщIэхэр наIуэ къэзыщIахэм яхуэгъэза хабзэщIэ Венецием къыщащтащ – авторым и хуитыныгъэхэр хъумэным хуэунэтIауэ дунейм щыяпэ законыр.
  • 1899 гъэм Урысейм щыяпэу Петербург къалэм къыщызэIуахащ «ДэIэпыкъуэгъу псынщIэ» станц.
  • 1906 гъэм император Николай ЕтIуанэм унафэ къыдигъэкIащ Балтие тенджызым и псыщIагъырыкIуэ къарухэр къызэгъэпэщыным теухуа-уэ.
  • 1922 гъэм Москва и Шаболовкэ щIыпIэм лэжьэн щыщIидзащ радионэтынхэр «зэбгрызых» чэщанэм.
  • 1958 гъэм Страсбург (Франджы) къалэм Европарламентым и япэ зэIущIэр къыщызэIуахащ.
  • Совет кхъухьлъатэзехуэ Iэзэ, Совет Союзым и ЛIыхъужь цIэр щэнейрэ япэу зыфIаща, авиацэм и маршал Покрышкин Александр къызэралъхурэ илъэси 104-рэ ирокъу.
  • Композитор, УФ-м щIыхь зиIэ и артист Къашыргъэ Билал и ныбжьыр илъэс 87-рэ ирокъу.
  • КъэфакIуэ, КъБР-м щIыхь зиIэ и артисткэ ДзыхьмыщI Зарэ къы-щалъхуа махуэщ.
  • УэрэджыIакIуэ, Урысей Федерацэм и цIыхубэ артист Леонтьев Валерий  и ныбжьыр илъэс 68-рэ ирокъу.
  • УэрэджыIакIуэ, жылагъуэ лэжьакIуэ, Урысей Федерацэм и цIыхубэ артисткэ, «Русская песня» ансамблым и къызэгъэпэщакIуэ икIи и унафэщI Бабкинэ Надеждэ и ныбжьыр илъэс 67-рэ ирокъу.
  • Урысей политик, экономист, экономикэ щIэныгъэхэм я доктор Гайдар Егор къызэралъхурэ илъэс 61-рэ ирокъу.
  • Биатлонист цIэрыIуэ, Урысейм спортымкIэ щIыхь зиIэ и мастер, дунейпсо зэпеуэ куэдым къыщыхэжаныкIа, олимп чемпион Малышкэ Дмитрий и ныбжьыр илъэс 30 ирокъу.
  • Дунейм и щытыкIэнур
  • «pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык пшэр техьэ-текIыу щыщытынущ. Хуабэр махуэм граду-си 7 – 8, жэщым градуси 2 – 4 щыхъунущ.
  • Гъатхэпэм и 20, блыщхьэ
  • Насыпым и дунейпсо махуэщ
  • Астрологием и дунейпсо махуэщ
  • Франкофонием (франджыбзэм щрипсалъэ щIыналъэхэм я зэгухьэныгъэм) и махуэщ. Абы хохьэ къэрал 56-рэ.
  • Лы мышхыным и дунейпсо махуэщ
  • Башкирием автономие щигъуэта махуэщ
  • Тунисым и щхьэхуитыныгъэм и махуэщ
  • 1535 гъэм Урысейм япэ дыдэу ахъшэ реформэ щрагъэкIуэкIащ.
  • 1930 гъэм Москва авиационнэ институт къыщызэIуахащ.
  • 1933 гъэм ВКП(б)-м и ЦК-м «Москва метрополитен щыухуэным теухуауэ» унафэр къищтащ.
  • 1944 гъэм Дохъушыкъуей спирт заводым, зэрагъэпэщыжа нэужь, лажьэу щIидзэжащ.
  • 1992 гъэм Урысей Федерацэм и ЛIыхъужь цIэмрэ «Дыщэ вагъуэ» медалымрэ ягъэуващ.
  • «ЩIыхь» орденым и нагъыщищри зыхуагъэфэща Мусэ Менлы къызэралъхурэ илъэси 107-рэ ирокъу.
  • Урысей пианист, СССР-м и цIыхубэ артист, Социалист Лэжьыгъэм и ЛIыхъужь Рихтер Святослав къызэралъхурэ илъэси 102-рэ ирокъу.
  • Композитор, КъШР-м гъуазджэхэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ Абдокъуэ Юрэ и ныбжьыр илъэс 50 ирокъу.
  • Урысей актрисэ, теленэтынхэр езыгъэкIуэкI Стриженовэ Екатеринэ и ныбжьыр илъэс 49-рэ ирокъу.
  • Дунейм и щытыкIэнур
  • «pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык уфауэ щыщытынущ. Хуабэр махуэм градуси 8 – 10, жэщым градуси 2 – 3 щыхъунущ.