ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

«Iуащхьэмахуэм» и еханэ къыдэкIыгъуэр дунейм къытохьэ

2017-03-18

  • «Iуащхьэмахуэ» журналым и зи чэзу къыдэкIыгъуэр иджыблагъэ къытIэрыхьащ.
  •  
  • Журналым и «ЖьантIэ» Iыхьэр къызэIуех тхакIуэ, щIэныгъэлI Шортэн Аскэрбий къызэралъхурэ илъэси 100 щрикъум ирихьэлIэу къыдэкIыгъуэм хагъэхьа тхыгъэ купщIафIэхэмкIэ. Апхуэдэхэщ филологие щIэныгъэхэм я доктор Гъут Iэдэм и «Уздынэмыплъыс лъагапIэ», тхакIуэ Теунэ Хьэчим и «Куэдым хуэIэижьт», тхакIуэ, журналист, зэдзэкIакIуэ Къэрмокъуэ Хьэмид и «Тхыдэм и пэжыпIэ» тхыгъэхэр. Абыхэм къакIэлъокIуэ Шортэн Аскэрбий и «Бгырысхэр» романым щыщ пычыгъуэхэр. Къищынэмы-щIауэ, а Iыхьэм хагъэхьащ Шортэн Аскэрбий и унагъуэм, и Iыхьлыхэм, и благъэхэм, и ныбжьэгъу тхакIуэхэм, IуэрыIуатэджхэм я гъусэу зытригъэха сурэтхэр.
  • «Прозэ» Iыхьэр къызэIуех Елгъэр Кашиф адыгэбзэ-кIэ зэридзэкIа Толстой Лев и «Хьэжмурат» повестым щыщ пычыгъуэу журналым и етхуанэ къыдэкIыгъуэм ихуам къыпызыщэ тхыгъэхэмкIэ.
  • Зэгъэщтокъуэ Людэ и «Хъуэхъу», «Си унагъуэр – Къэбэрдейщ», «Арщыдан», «КIэух зимыIэ пшыналъэ», «Сыдоуэршэр си анэм», «Анэ», «Сагъэусэ», нэгъуэщI усэхэри мы къыдэкIыгъуэм ихуащ. 
  • «Публицистикэ» Iыхьэм хагъэхьащ адыгэ литературэм хэлъхьэныгъэшхуэ хуэзыщIа, КъБР-м и цIыхубэ тхакIуэ, зи ныбжьыр 2016 гъэм илъэси 100 ирикъуа ЩоджэнцIыкIу Iэдэм и гуащIэм теухуа тхыгъэ. Ар критик цIэрыIуэ Сокъур Мусэрбий 1987 гъэм и Iэдакъэ къыщIэкIа «Лъэхъэнэм хуэпэж тхакIуэр» тхыгъэрщ. Абы Сокъурым ЩоджэнцIыкIу Iэдэм и лэжьыгъэхэр куууэ, лъэныкъуэ псори къызэщIиубыдэу щызэпкърихащ. КъыкIэлъыкIуэу а Iыхьэм зыщыхэвгъэгъуазэ хъунущ Адыгэ Республикэм щIыхь зиIэ и журналист НэщIэпыджэ Замирэ «Израилым щыпсэу адыгэхэр» и тхыгъэм щыщ «ХьэщIэхэмрэ бысымхэмрэ зэIуощIэ», «Адыгэбзэ фIэкIа щызэхыумых жэнэт лъахэ», «Лъэпкъ хабзэр яхъумэ», «Лъэпкъыбзэр япэ ирагъэщ», «Лъэпкъ тхыдэм и джэлэс», «ГуфIэгъуэ дауэдапщэхэр – нэчыхьытх», «Адыгэ щэнхабзэм и дунейпсо фестивалым» «Пэ зиIэм кIэи иIэщ», нэгъуэщIхэми.
  • Филологие щIэныгъэхэм я кандидат Хьэвжокъуэ Людмилэ и «Сабиипсэм зезыгъэузэщI» тхыгъэр теухуащ адыгэ сабий литературэм и тхыдэмрэ и зыужьыныгъэмрэ, абы хэлъхьэныгъэфIхэр хуэзыщIа тхакIуэхэмрэ усакIуэхэмрэ. Тхыгъэр нэхъыбэу зытегъэщIар цIыкIухэм папщIэ усэ, уэрэд щэ бжыгъэхэр, къуажэхьхэр, хъуэрыбзэхэр, псысэхэр, псалъэрыджэгу-псынщIэрыпсалъэхэр зи Iэдакъэ къыщIэкIа Щоджэн Леонидщ.
  • «ЛIэщIыгъуэхэм я лъэужь» Iыхьэм ихуащ Косвен Марк и «АдыгэлI хахуэ» тхыгъэр. Ар зэзыдзэкIар Къэрмокъуэ Хьэмидщ. Тхыгъэр теухуащ 1760 гъэм ХьэтIохъущыкъуей Ипщэ (иджы Зеикъуэ) къуажэм къыщалъхуа, 1787 – 1791 гъэхэм екIуэкIа Урыс-Тырку зауэм хэта, адыгэхэм зи цIэр нобэр къыздэсым ящымыгъупщэ ХьэтIохъущокъуэ Исмел и гъащIэр къызэрекIуэкIам.
  • УсакIуэ Мэз Iэниуар сабийхэм яхуэгъэзауэ и Iэдакъэ къыщIэкIа «Нанэ», «ПхъурылъхуитI», «Ди Лалитэ», «Данэ мадэ», «Iэюб цIыкIу», «Си ныбжьыр», нэгъуэщI усэхэм журна-лым фыкъыщеджэну Iэмал щыIэщ. Абы къыкIэлъокIуэ Даур Зое и «Хьэбид», «Елыхъу и къуэ Елыхъу» таурыхъхэр.  
  • «ТхылъыщIэхэр» Iыхьэм щыщщ Тембот Санитэ и «Лъэпкъ зэхэщIыкIым и нэщэнэ» тхыгъэр. Абы зыщыхэвгъэгъуазэ хъунущ 2016 гъэм Къэбэрдей-Балъкъэрым адыгэбзэкIи урысыбзэкIи къыщыдэкIа тхылъыщIэхэм. Апхуэдэхэщ усакIуэ, тхакIуэ, щIэныгъэлI цIэрыIуэ Нало Заур и «ПцIыIэрышэхэр. Псысэхэр. Таурыхъхэр», Бицу Анатолэ и «Къосыр уэс», Мыкъуэжь Анатолэ и «Си лIэщIыгъуэ», Гугъуэт Заремэ и «Хьэуа Iубыгъуэ» тхылъхэр, нэгъуэщIхэри. КъищынэмыщIауэ, хабзэ хъуауэ «Школ библиотекэ» Iыхьэм хыхьэу къыдэкIащ усакIуэ, тхакIуэ щхьэхуэхэм я Iэдакъэ къыщIэкIа тхылъ зыбжанэ.
  • Журналым и зи чэзу къыдэкIыгъуэр зэхуащIыж Хьэкъун Барэсбий и «Адыгэ къэкIыгъэцIэхэр» псалъалъэм къыхаха Iыхьэм щыщ, НэщIэпыджэ Замирэ и «Къеблагъэ, ИлъэсыщIэ», Къубатий Борис ИлъэсыщIэ Iэнэм папщIэ ягъэхьэзырыну шхыныгъуэхэр зэрапщэфIынум триухуа тхыгъэхэмкIэ.
  • ТЕКIУЖЬ  Заретэ.