ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

УпыдощIыр гъащIэм

2016-03-05

  • ГъащIэ гъуэгуанэ кIыхь къакIуауэ къалъытэ зи ныбжьыр илъэс 90 ирикъуахэмрэ абы щхьэдэхахэмрэ. А нэхъыжьыфIхэм ящыщщ иджыблагъэ  зи илъэс 90-р зыгъэлъэпIа Хъурзокъуэ Маржэнэт Талъостэн и пхъур. УФ-м и Президент Путин Владимиррэ КъБР-м и Iэтащхьэ КIуэкIуэ Юрийрэ нанэ Iумахуэм къехъуэхъуащ.
  •  
  • Къэжэрхэ япхъу, Хъурзокъуэхэ я нысэ Маржэнэт 1926 гъэм мазаем и 5-м къалъхуащ. Хъыджэбз цIыкIум классиблыр къиухри, а зэманым пщащэхэр зытрагъэгушхуэу щыта комбайнёр IэщIагъэм хуеджащ. 1942 гъэм нэмыцэ фашист зэрыпхъуакIуэхэр ди лъахэм къыщысам, Маржэнэт гуэдзыр Iуихыжу губгъуэм итт. ЗэрыжиIэжымкIэ, нэмыцэхэм я гугъу къамыщIу, езыри и гъусахэри унэм къэкIуэжащ…
  • Маржэнэт ящыщщ Хэку зауэшхуэр зи нэгу щIэкIахэм, лэжьыгъэшхуэ зи фэм дэзыгъэхуэфахэм. Абы и гуащIэри гулъытэншэ хъуакъым. Зауэ нэужьым, 1946 гъэм, къратащ «За доблестный труд в Великой Отечественной войне» медалыр. И куэдщ фIыщIэ, щIыхь тхылъхэр, саугъэтхэр, медалхэр. Абыхэм ящыщщ ТекIуэныгъэ Иным и махуэшхуэм ирихьэлIэу къыхуагъэхь медалхэр.
  • И ныбжь нэсри, адыгэ бзылъхугъэ щыпкъэр унагъуэ ихьащ. Щхьэгъусэ хуэхъуа Хъурзокъуэ НэIибрэ Маржэнэтрэ быних зэдагъуэтащ – зы хъыджэбзрэ щIалитхурэ. Зэщхьэгъусэхэм я бынхэр зыхуей хуагъэзащ, IэщIагъэ ирагъэгъуэтащ, унагъуэ дахэу ягъэтIысыжащ. Япхъу Феодосэ (нэхъыбэу къызэрацIыхур Фенэущ) еджэныр къиухри, пощтым щылэжьащ, иджы пенсэм кIуауэ зегъэпсэху. ЩIалэхэм я нэхъыжьыр Владимирщ. Абы пщIэрэ щIыхьрэ иIэу Къэрал кIуэцI IуэхухэмкIэ министерствэм къулыкъу щищIащ, милицэм и майору пенсэм кIуащ. Лев КъБКъУ-р къиухри, инженер-механикыу лэжьащ, фадэхэкI къыщыщIагъэкI, консерв завод зыухуа IэщIагъэлI цIэрыIуэхэм ящыщщ. КъакIэлъыкIуэр Юрэщ. Ар и IэщIагъэкIэ экономистщ, мы зэманым зегъэпсэху. Анурбий, ди жагъуэ зэрыхъунщи, сабийуэ дунейм ехыжащ. Зэкъуэшхэм я нэхъыщIэ Хъурзокъуэ Валерэ КъБКъУ-м и спорт факультетыр къиухащ. КъБР-м алыдж-урым бэнэкIэмкIэ и сабий-ныбжьыщIэ спорт школым и тренер-егъэджакIуэщ.
  • Маржэнэтрэ НэIибрэ зэгурыIуэу, я унагъуэм хабзэ дахэ илъу, пщIэ яIэу зэдэпсэуащ. БлэкIа зэманым иту а псалъэр къыщIэтхьам и щхьэусыгъуэр НэIиб зэрахэмытыжырщ – ар 1994 гъэм дунейм ехыжащ.
  • Гъуэгуанэ кIыхь къэзыкIуа, зауэ лыгъэм и илъэсхэр зи нэгу щIэкIа, фашистыдзэр ирагъэкъэбзыкIыжу лъахэр хуит къэхъужа нэужь псэукIэр зэтеухуэжыным зи гуащIэ хэзылъхьа нэхъыжь-   хэм псалъэ гуапэу, пщIэрэ щIыхьу къалэжьыр гъунэншэщ.
  • Нанэ Iумахуэр и къуэ Юрэ бгъэдэсщ, Ислъэмей къуажэм щопсэу. И къуэрылъху-пхъурылъхухэм, абыхэм къатепщIыкIыжа цIыкIухэм и лъэр жан ящI, и гукъыдэжыр къаIэт, щIэблэм я ущиякIуэ нэхъыжьыфIыр зыпащI щыIэкъым, иригушхуэу псалъэ дахэ хужаIэ:
  • - Ар ди дежкIэ чэнджэщэгъу, ущиякIуэ къудейкъым, атIэ куэдкIэ щапхъэщ. Нанэ и гукъэкIыжхэмкIэ къыщыддэгуашэкIэ, хьэщыкъ дищIу додаIуэ, куэд ди нэгум къыщIегъэхьэ. Нэхъыщхьэу къыхэтхаращи, узэгурыIуэу, мамыру, уи лъэпкъыр, лъахэр, Хэкур фIыуэ плъагъуу, нэхъыжьым пщIэ хуэпщIу, гъащIэм нэхъ лъапIэ зэрыщымыIэр къыбгурыIуэу упсэуныр псом я щхьэщ. Аращ, къызэщIэпкъуэжмэ, нанэм и щIэблэм жаIэр.
  • Маржэнэт илъэс 90 зэрырикъуамкIи ЦIыхубзхэм я дунейпсо махуэмкIи дохъуэхъу. Ди гуапэу мы тхыгъэм къыщыхыдогъэщ и щIэблэр къызэрехъуэхъу псалъэхэр: «УпэтщIынут гуми, ар къоувыIэ, упэтщIынут псэми, унэхъ IэфIщ, упыдощIыр гъащIэм, нанэ дыщэ!»
  •  
  • УАРДЭ  Женя.