ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

Таучэшхэ я псынащхьэхэр

2015-06-23

  • ЦIыхухэм я узыншагъэм сэбэп хуэхъу щIыпIэхэр Кавказ Ищхъэрэм и куэдщ. Iуащхьэмахуэ и дыгъэмыхъуэ лъэныкъуэмкIэ къыщыщIэж псы хущхъуэхэр Къэбэрдей-Балъкъэрым и мызакъуэу, Урысейм и адрей щIыналъэхэми цIэрыIуэ щыхъуащ. Мыбдежым псэм дыхьэ щIыпIэ дахэхэмрэ цIыхум и узыншагъэм сэбэп хуэхъу пкъыгъуэхэмрэ щызэрихьэлIащ.
  •  
  • Мы щIыпIэм цIыхухэр нэхъ къыщихьэр гъэмахуэ мазищыр арами, апхуэдэ гупыж зыщIхэм я бжыгъэм хэхъуэ зэпытщ. Псалъэм папщIэ, илъэс кIуам и турист лъэхъэнэм къриубыдэу, зыщагъэпсэхун мурад яIэу, Балъкъ и псыхъуащхьэхэм цIыху мин 30-м щIигъу къыдыхьащ.
  • 2014 гъэм и гъэмахуэ мазищым кърикIуахэр къыщапщытэжым, икIэщIыпIэкIэ унафэ зытещIыхьыпхъэ Iуэхугъуэхэр наIуэ къэхъуащ. Псом япэрауэ, абыхэм ящыщщ псы хущхъуэхэм къакIуэ цIыхухэм зыхуэныкъуэнкIэ хъуну Iуэхутхьэбзэхэр яхуэщIэнымкIэ мы щIыпIэр зыхуей-зыхуэфIхэмкIэ ирикъуу къызэрызэмыгъэпэщар. ЕтIуанэрауэ, Iэхэлъахэм шынагъуэ щымыгъэIэным хуэгъэза Iэмалхэр мыбдежым иджыри къыздэсым дахэ-дахэу къыщагъэсэбэпыркъым. Ещанэрауэ, псы хуабэхэр зи IэмыщIэ изылъхьэну хущIэкъу IуэхущIапIэхэм абыкIэ хуит зыщI тхылъхэр зэрыщытын хуейм хуэдэу зэгъэпэщауэ яIыгъкъым. Мы щIыпIэм иIэ хъуа экологие, санитар-эпидемиологие щытыкIэми арэзы укъищIыркъым. Нэрылъагъущ, зи гугъу тщIы Iуэхугъуэ- хэм икIэщIыпIэкIэ унафэ пыухыкIа гуэрхэр трамыщIыхьу щытмэ, ахэр цIыхухэм я узыншагъэм зэран хуэхъункIэ зэрышынагъуэри.
  • КъБР-м и Правительствэм и УнафэщI Мусуков Алий иджыблагъэ иригъэкIуэкIа зэIущIэми щытепсэлъыхьащ а Iуэхухэм. Iуащхьэмахуэ и дыгъэмыхъуэ лъэныкъуэм къыщыщIэж псы хущхъуэхэм цIыхухэм зэрызыщагъэпсэху щIыкIэр езэгъырабгъу щIыным, зэтрихьа Iуэхугъуэхэр зэфIэхыным елэжьыну гуп къызэгъэпэщыным хуэгъэза унафэ къыщащтащ абы. Властым и гъэзэщIакIуэ органхэм къищынэмыщIа, гупым хагъэхьащ псынащхьэхэр зыхуей хуэгъэзэныр зи пщэ къыдэхуэ IуэхущIапIэхэм я лIыкIуэхэри.
  • «Таучэшхэ я псынащхьэм» (адыгэхэр мы щIыпIэм а цIэмкIи еджэрт) зыгъэпсэхуакIуэ къакIуэхэр дяпэкIэ къыщыувыIэ хъунур «Эльбрус» къэрал кIэзонэ IуэхущIапIэм абы папщIэ игъэбелджыла щIыгуращ. Шынагъуэ щымыгъэIэным хуэгъэзащ бгыжь уардэм и лъабжьэм къыщыщIэж псы хущхъуэхэм мэкъуауэгъуэм и 15-м щегъэжьауэ жэпуэгъуэм и 1 пщIондэ къакIуэ туристхэр, Iэмал имыIэу, мы гъэм щыщIэдзауэ зэрыщатхынури. Абы папщIэ, КъБР-м Къэрал кIуэцI IуэхухэмкIэ и министерствэм и дэIэпыкъуныгъэ хэлъу, туристхэм я цIэ-унэцIэхэр щатхыну къэувыIэпIэ «Джилы-Су» къуэладжэм ищхъэрэкIэ щаухуащ. Шынагъуэ щымыгъэIэным хуэгъэпсащ Кисловодск – Нарзан къуэла-джэ – Псы хущхъуэ – Iуащхьэмахуэ щIыналъэ мыхьэнэ зиIэ гъуэгур Къэбэрдей-    Балъкъэрым и ГИБДД-м и къарукIэ, зыгъэпсэхугъуэ мазищым къриубыдэу, жэщи махуи зэрыщIаплъыкIынури.
  • Гъуэгур
  •  
  • Балъкъ и псыхъуащхьэм гъуэгуитIкIэ укIуэфынущ. Япэр Тырныауз къалэ къыщожьэри, къырылъэ къуейщIейхэм пхаша машинэ «лъагъуэмкIэ» ирокIуэ. Абы узэрытегушхуэ хъунур зи лъащIэр лъагэу щIым щхьэщыIэтыкIа автомобилхэращ. ЕтIуанэр, нэгъабэ зи ухуэныр и кIэм нагъэсар, ищхьэкIэ зи гугъу щытщIа асфальт гъуэгуращ. Мыр, дауи, нэхъ тыншщ икIи абы урищызекIуэн папщIэ машинэ хэплъыхь умыщIми хъунущ.
  • Нартсанэ къалэ къыщежьэ гъуэгущIэм псы хущхъуэхэри, Балъкъ и псыхъуащхьэхэри цIыхухэм гъунэгъу къазэрыхуищIам шэч хэлъкъым. Ар туризмэм зегъэужьыным хуэгъэзауэ нобэрей зэманым къигъэув Iуэхугъуэхэм ящыщ зыщ, дауи, ауэ, итIани, бгыщхьэ щIыпIэхэм дунейм и щытыкIэм щIэх-щIэхыурэ зэрызыщихъуэжым къыхэкIкIэ, гъуэгущIэми щысакъын хуейщ.
  •  
  • Уасэхэр
  •  
  • ЗэхъуэкIыныгъэщIэхэм ящыщщ дяпэкIэ «Эльбрус» IуэхущIапIэм игъэзащIэ Iуэхутхьэбзэхэм уасэ пыухыкIа зэраIэнури. Апхуэдэу, цIыхуипщI зыщIэхуэу ягъэува чэтэн пщыIэхэмрэ гъущI унэ цIыкIухэмрэ зы жэщ-махуэм тIысыпIэ-гъуэлъыпIэ щызэбгъэпэщыным сом 300-м къыщыщIэдзауэ сом 500-м нэс и уасэнущ, зэрызэгъэпэща щIыкIэм елъытауэ. Яхъумэ щIыпIэхэм транспортыр жэщ-махуэ ибгъэтыным, машинэ псынщIэхэм – соми 100, автобус, хьэлъэзешэ, трейлер хуэдэхэм – сом 200 щиуасэнущ. Уэ езым къыздепшэкI чэтэн пщыIэ цIыкIур абы папщIэ хухаха щIы сэтей тIэкIум ибгъэтынумэ, жэщ-махуэм соми 100 щIэптынущ.
  • Абы къищынэмыщIауэ, щIыуэпсыр хъумэным щхьэж къылъысу хухах хабзэ тумэнитхури «Джилы-Су» къуэладжэм дыхьэ зыгъэпсэхуакIуэхэм мы гъэм щыщIэдзауэ ятын хуейщ. Ар хуэгъэзащ дыкъэзыухъуреихь дунейр къабзэу щыгъэтыным. Апхуэдэ ахъшэ къыхэхыкIэр ди къэралым и нэгъуэщI щIыпIэхэми къыщаублэ.
  • Уасэхэр IупщIу зыкIэрыт пхъэбгъухэр адэкIэ-мыдэкIэ щыхасэнущ. Ахъшэр къызэрыIахынур УФ-м и хабзэм тетущ. Абы папщIэ, кассовэ аппаратхэр дэнэкIи щагъэуващ.
  • Къуэладжэр мы зэманым щIэгъэхуэбжьауэ зыхуей хуагъазэ: гъущIым къыхэщIыкIа унэ цIыкIухэм ток щIашэ, гъуэлъыпIэхэр щIагъэувэ, псы хущхъуэхэмкIэ зэIэзэну къакIуэхэм папщIэ «Эльбрус» къэрал кIэзонэ IуэхущIапIэм и унэм медицинэ кабинет къыщызэрагъэпэщащ.
  •  
  • КЪУМАХУЭ Аслъэн.