ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

КIыщокъуэм и Iуащхьэ

2014-07-24

  • Къэбэрдей-Балъкъэрым и цIыхубэ усакIуэ, Социалист Лэжьыгъэм и ЛIыхъужь КIыщокъуэ Алим къызэралъхурэ илъэси 100 зэрырикъур гъэлъэпIэным хуагъэхьэзыра Iуэхугъуэхэм хыхьэу, бадзэуэгъуэм и 22-м Шэджэм псыхъуащхьэхэм къащхьэщыт бгыхэм ящыщ зым хэкулI цIэрыIуэм и цIэр фIащащ.
  •  
  • Дыщызэхуэса зи гугъу тщIы махуэм и пщэдджыжьыпэм къригъэжьа уэшхышхуэу увыIэжыкIэ зымыщIэмкIэ къуршым дэкIынухэр Къытщхьэщытым дригъэгъэунэхуну фIэкIа пщIэнтэкъым, апхуэдизкIэ абы уэру икIи щIыIэбжьу зыкъыттриуфанщIэрти, апхуэдэ «зэщымыщхъуныгъэм» ерыщ нэхъри дызэрищIыр имыщIэ хуэдэ.
  • Къэбэрдей-Балъкъэрым цIэ имыIуэу ит Iуащхьэхэм ящыщ зым тхакIуэ щэджащэм и цIэр фIегъэщыным хузэщIагъэуIуа гупыр дригъэжьащ Къэбэрдей Адыгэ Хасэм и тхьэмадэ, «Адыгэ псалъэ» газетым и редактор нэхъыщхьэ ХьэфIыцIэ Мухьэмэд. Абы иужькIэ, зи лъащIэр щIым щхьэщыIэтыкIа машинэ лъэщхэм «дагъэшэсри», КIыщокъуэ Алим и фэеплъу удз гъэгъахэр абы ипэкIэ здыщедгъэтIылъэхам бгырыкIуэхэр дыкъыIукIащ.
  • Япэу дыкъыщыувыIар Шэджэм тIуащIэм зыкъыщызэIуихым деж щыс Лашынкъей къуажэращ. Аб- дежым зекIуэ зэдытехьахэм зыкъыщытпщытэжащ, КъБР-м СпортымкIэ министерствэмрэ Къэбэрдей Адыгэ Хасэмрэ я ахъшэкIэ махуитIкIэ дызрикъуну тхузэрагъэпэща ерыскъыр дызэрыс машинэхэм я гупкIэхэм идгъэзэгъащ.
  • Кавказ къуршхэр

    Дэ, «Адыгэ псалъэ» газетым и лэжьакIуэхэу Щоджэн Iэминатрэ сэрэ, дызэрыса машинэм къыддисащ «1КъБР» КъТРК-м и оператор Уэрэзей Тимуррэ Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетым филологиемкIэ факультетым балъкъэр щэнхабзэмкIэ и центрым и лэжьакIуэ Аттоевэ Лейларэ. «Гублащхьэдэсыр» Шэджэм куейм къызэрымыкIуэ щытыкIэхэмкIэ и IуэхущIапIэм и къудамэм и унафэщI Макитов Омарт. Мы щIалэм, и IэнатIэм къащехъулIэхэм, къищынэмыщIауэ, езыр щакIуэ Iэзэу зэрыщытым теухуа хъыбар зэмылIэужьыгъуэ икIи щIэщыгъуэ куэд дыдэм дыздэкIуэм дынэсыху дригъэдэIуащ, а махуэм дыщепсыха «Башиль» альплагерым дынэса иужькIи, дыкъыщыхута щIыпIэм нэхъ псынщIэу дыхэзэгъэнымкIэ хуабжьу къытхуэщхьэпащ, пщыхьэщхьэхуэкIуэу дыкъыдишри, Iэгъуэблагъэр къыдигъэплъыхьащ, хуэм-хуэмурэ нэхъри дришажьэри, къы-             кIэлъыкIуэ махуэм дызрикIуэну гъуэгуанэм дыхигъэгъуэзащ.

  • А пщыхьэщхьэм, дэ, бгым дэкIынухэм, дызыгъэгушхуэ икIи къытщIэлъым теухуауэ жэуаплыныгъэ зэхыдэзыгъащIэ псалъэмакъ щхьэпэ зэхыдагъэхащ КъБР-м спортымкIэ и министрым и къуэдзэ Мамхэгъ Хьэчим, альпинист цIэрыIуэ, Эверест бгым тIэунейрэ дэкIа Ольмезов Абдулхьэлым, Налшык къалэ администрацэм и Iэтащхьэм и къуэдзэ, бгырыкIуэным куэд щIауэ дихьэх, ди гъусэу ныддежьа Жанатаев Сэлим сымэ, нэгъуэщIхэми.
  • Метр 200 хуэдизкIэ удэкIмэ, КIыщокъуэ Алим и Iуэщхьэм и щыгум уихьэнущ.

    Къыхэгъэщыпхъэщ, дыкъыздыщыщIидза «Башиль» IуэхущIапIэм и унафэщI Къумыкъу Хьэсэн гуапэу къызэрытIущIар. Абы хузэфIэкI къигъэнакъым и IэмыщIэ илъ зыгъэпсэхупIэм къыщыхута тщыщ дэтхэнэри зыхуей хуэгъэза дызэрыхъунум ехьэлIауэ: пщэдджыжьым къешха уэшхышхуэм дызэриуфэнщIар къыщищIэм, пщIантIэм дэт жьэгум мафIэ тхузэщIищIэжри, пхъэуэ дызрикъунумкIэ дыкъызэригъэпэщащ, жэщым дызытелъын тепIэнщIэлъынхэр къытхуригъэгуэшащ, шей пщтыр дызэрефэну шейныч нэгъунэ къыдитащ, езыри гуфIэжу а пщыхьэщхьэм къыддбгъэдэсащ.

  • ЕтIуанэ махуэм, пщэдджыжьыпэу, сыхьэти 6-м, бгым дэкIыну гупыр альплагерым дыкъыдэкIащ. Жэщым къытрищIа уэсэпсыр апхуэдизкIэ уэрти, сыхьэт ныкъуэ нэхъ дэмыкIыу удзу дызыпхрыкIым ди лъэгуажьащхьэхэм къащхьэпрыкIыу псыфыбзэ дищIащ. АфIэкIа хэмылъу дэ зыхэтщIащ дызытехьа гъуэгуанэр зэрымытынш дыдэр, абы ипэ къи-хуэ пщыхьэщхьэм дамыгъэгужьея щхьэкIэ. Ауэ мыпхуэдэ зекIуэ утехьауэ ухущIегъуэж хъурэт?! Сэ зыкъызощтэжри, сыкъикIуэтыжын дэнэ къэна, дапхуэдэу сщIыми, дызыхуэкIуэм и щхьэм сыдэкIын зэрыхуейм зы меданкIи сахутегупсысыкIакъым, «уэ уныдэмыкIуейми ягъэ мыкIыну ди гугъэщ» зыгуэрхэм къызжрагъэIа пэтми. Ди гупзэхэшэ нэхъыщхьэр Ольмезов Абдулхьэлымти, ар и телъхьэт сыдэкIыным. Абы и жыIэм адрейхэри еувалIэрт. Пэжщ, гуп щхьэхуэ къытхэзыщIыкIахэри щыIащ. Абы хэта цIыхуищыр къыхаха гъуэгуанэм зэрыпэлъэщыну щIыкIэр мыдрейхэм къытхуэмыщIэу, зыкъомрэ тфIэгъэщIэгъуэну дакIэлъыплъащ. ИкIи икIэм-икIэжым къыдгурыIуащ ахэр зэрыщыуар: зызрапщыта джабэ нэкIум удэкIуеифынкIэ Iэмал иIэтэкъым, укъехыжын фIэкIа.
  • КIыщокъуэ Алим и Iуэщхьэм пэгъунэгъущ Кулиев Кайсын и цIэр зезыхьэ Iуащхьэр.

    Мыдрейхэм пашэ тхуэхъуа альпинист цIэрыIуэм нэмыщI, ищхьэкIэ къызэрыхэдгъэщащи, бгыхэм фIыуэ хэзагъэ Жанатаев Сэлими тщIыгъут. АтIэ абыи лъэкI къигъэнакъым лъагъуэ зэгъхэр къыхэтхынымкIэ. ГъэщIэгъуэнщ, ауэ гъуэгуанэу дызыпхрыкIым зэми удз Iув «зэIыпщIыкIыгъуей» зыкъищIырт, зэми мывэ дзакIэ пхыкIыгъуейуэ зыкъызэблихъурт, мывэ кIэщхъым ди лъэбакъуэхэр «щигъэкIащхъи» къэхъурт…

  •  
  •  
  • Къэбэрдей-Балъкъэрым и цIыхубэ усакIуэ, Социалист Лэжьыгъэм и ЛIыхъужь КIыщокъуэ Алим къызэралъхурэ илъэси I00 зэрырикъур гъэлъэпIэным хуагъэхьэзыра Iуэхугъуэхэм хыхьэу, бадзэуэгъуэм и 22-м Шэджэм псыхъуащхьэхэм къащхьэщыт бгыхэм ящыщ зым хэкулIым и цIэр фIащащ.
  • Дыщызэхуэса зи гугъу тщIы махуэм и пщэдджыжьыпэм къригъэжьа уэшхышхуэу увыIэжыкIэ зымыщIэмкIэ къуршым дэкIынухэр Къытщхьэщытым дригъэгъэунэхуну фIэкIа пщIэнтэкъым, апхуэдизкIэ абы уэру икIи щIыIэбжьу зыкъыттриуфанщIэрти, апхуэдэ «зэщымыщхъуныгъэм» ерыщ нэхъри дызэрищIыр имыщIэ хуэдэ.
  • Къэбэрдей-Балъкъэрым цIэ имыIуэу ит Iуащхьэхэм ящыщ зым тхакIуэ щэджащэм и цIэр фIегъэщыным хузэщIагъэуIуа гупыр дригъэжьащ Къэбэрдей Адыгэ Хасэм и тхьэмадэ, «Адыгэ псалъэ» газетым и редактор нэхъыщхьэ ХьэфIыцIэ Мухьэмэд. Абы иужькIэ, зи лъащIэр щIым щхьэщыIэтыкIа машинэ лъэщхэм «дагъэшэсри», КIыщокъуэ Алим и фэеплъу удз гъэгъахэр абы ипэкIэ здыщедгъэтIылъэхам бгырыкIуэхэр дыкъыIукIащ.
  • Япэу дыкъыщыувыIар Шэджэм тIуащIэм зыкъыщызэIуихым деж щыс Лашынкъей къуажэращ. Абдежым зекIуэ зэдытехьахэм зыкъыщытпщытэжащ, КъБР-м Спортымрэ туризмэмкIэ министерствэмрэ Къэбэрдей Адыгэ Хасэмрэ я ахъшэкIэ махуитIкIэ дызыхурикъуну тхузэрагъэпэща ерыскъыр дызэрыс машинэхэм я гупкIэхэм идгъэзэгъащ.
  • "Адыгэ псалъэ" газетым и журналистхэу Щоджэн Iэминатрэ Къумахуэ Аслъэнрэ я зэхуаку дэсыр ТВ-м и оператор Уэрэзей Тимурщ.

             Дэ, «Адыгэ псалъэ» газетым и лэжьакIуэхэу Щоджэн Iэминатрэ сэрэ, дызэрыса машинэм къыддисащ «I КъБР» КъТРК-м и оператор Уэрэзей Тимуррэ Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетым филологиемкIэ факультетым балъкъэр щэнхабзэмкIэ и центрым и лэжьакIуэ Аттоевэ Лейларэ. Гублащхьэдэсыр Шэджэм куейм къызэрымыкIуэ щытыкIэхэмкIэ и IуэхущIапIэм и къудамэм и унафэщI Макитов Омарт. Мы щIалэм, и IэнатIэм къащехъулIэхэм, къищынэмыщIауэ езыр щакIуэ Iэзэу зэрыщытым теухуа хъыбар зэмылIэужьыгъуэ икIи щIэщыгъуэ куэд дыдэм дыздэкIуэм дынэсыху дригъэдэIуащ, а махуэм дыщепсыха «Башиль» альплагерым дынэса иужькIи, дыкъыщыхута щIыпIэм нэхъ псынщIэу дыхэзэгъэнымкIэ хуабжьу къытхуэщхьэпащ, пщыхьэщхьэхуекIуэу дыкъыдишри Iэгъуэблагъэр къыдигъэплъыхьащ, хуэм-хуэмурэ нэхъри дришажьэри, къыкIэлъыкIуэ махуэм дызрикIуэну гъуэгуанэм дыхигъэгъуэзащ.

  •          А пщыхьэщхьэм, дэ, бгым дэкIынухэм, дызыгъэгушхуэ икIи къытщIэлъым теухуауэ жэуаплыныгъэ зэхыдэзыгъащIэ псалъэмакъ щхьэпэ зэхыдагъэхащ КъБР-м спортымрэ туризмэмкIэ и министрым и къуэдзэ Мамхэгъ Хьэчим, альпинист цIэрыIуэ, Эверест бгым тIэунейрэ дэкIа Ольмезов Абдулхьэлым, Налшык къалэ администрацэм и Iэтащхьэм и къуэдзэ, бгырыкIуэным куэд щIауэ дихьэх, ди гъусэу ныддежьа Жанатаев Сэлим сымэ, нэгъуэщIхэми.
  •          Къыхэгъэщыпхъэщ, дыкъыздыщыщIидза «Башиль» IуэхущIапIэм и унафэщI Къумыкъу Хьэсэн гуапэу къызэрытIущIар. Абы хузэфIэкI къигъэнакъым и IэмыщIэ илъ зыгъэпсэхупIэм къыщыхута тщыщ дэтхэнэри зыхуей хуэгъэза дызэрыхъунум ехьэлIауэ: пщэдджыжьым къешха уэшхышхуэм дызэриуфэнщIар къыщищIэм, пщIантIэм дэт жьэгум мафIэ тхузэщIищIэжри, пхъэуэ дызыхурикъунумкIэ дыкъызэригъэпэщащ, жэщым дызытелъын тепIэнщIэлъын къытхуригъэгуэшащ, шей пщтыр дызэрефэну шейныч нэгъунэ къыдитащ, езыри гуфIэжу а пщыхьэщхьэм къыддбгъэдэсащ.
  •          ЕтIуанэ махуэм, пщэдджыжьыпэу, сыхьэтыр 6-м, бгым дэкIыну гупыр альплагерым дыкъыдэкIащ. Жэщым къытрищIа уэсэпсыр апхуэдизкIэ уэрти, сыхьэт ныкъуэ нэхъ дэмыкIыу удзу дызыпхрыкIым ди лъэгуажьащхьэхэм къащхьэпырыкIыу псыфыбзэ дищIащ. АфIэкIа хэмылъу дэ зыхэтщIащ дызытехьа гъуэгуанэр зэрымытынш дыдэр, абы ипэ къихуэ пщыхьэщхьэм дамыгъэгужьея щхьэкIэ. Ауэ мыпхуэдэ зекIуэ утехьауэ ухущIегъуэж хъурэт?! Сэ зыкъызощтэжри, сыкъикIуэтыжын дэнэ къэна, дапхуэдэу сщIыми, дызыхуэкIуэм и щхьэм сыдэкIын зэрыхуейм зы меданкIи сахутегупсысыкIакъым, «уэ уныдэмыкIуейми ягъэ мыкIыну ди гугъэщ» зыгуэрхэм къызжрагъэIа пэтми. Ди гупзэхэшэ нэхъыщхьэр Ольмезов Абдулхьэлымти, ар и телъхьэт сыдэкIыным. Абы и жыIэм адрейхэри еувалIэрт. Пэжщ, гуп щхьэхуэ зыкъытхэзыщIыкIахэри щыIащ. Абы хэта цIыхуищыр къыхаха гъуэгуанэм зэрыпэлъэщыну щIыкIэр мыдрейхэм къытхуэмыщIэу, зыкъомрэ тфIэгъэщIэгъуэну дакIэлъыплъащ. ИкIи икIэм-икIэжым къыдгурыIуащ ахэр зэрыщыуар: зызырапщыта джабэ нэкIум удэкIуеифынкIэ Iэмал иIэтэкъым, укъехыжын фIэкIа.
  • ЗэрыгурыIуэгъуэщи, дыкъызыдэкIа къуэладжэм дыкIуэтэху нэхъри нэхъ лъагэжу дыщхьэщызыIэтыкI гъуэгуанэ къуейщIейм щIэх-щIэхыурэ дыкъыщымыувыIэн тлъэкIакъым. ИкIи бгыуэ дызыхуэкIуэм и щхьэхэм дыщынэсыпэм, апхуэдизкIэ дезэшати, «хьэлъакъуиплI нэхъ хэмызэгъэну пIэрэ мыбы, Iэминат» жысIэу зыщыхуэзгъазэм, си лэжьэгъу икIи абы къыдэкIуэуи КъБКъУ-м филологиемкIэ и факультетым и метод  центрым и унафэщI Щоджэн Iэминатрэ сэрэ дыдыхьэшхырт. Къыхэгъэщыпхъэщ, мы гъуэгуанэм и кIыхьагъкIэ гушыIэмрэ сэмэркъо дахэмрэ зызэрыщыдмыгъэнщIари.
  • Альпинистхэмрэ щIыпIаплъэ къызэрыгуэкIыу зэхэша хъуа ди гупыр дызыхуэкIуэ бгым шыхэр къэдгъэсэбэпурэ дэтхащ, мраморым къыхэIущIыкIауэ, КIыщокъуэ Алим и сурэтрэ Iуэхум ехьэлIа тхыгъэ кIэщIрэ зытет фэ-еплъ пхъэбгъур. Ар иригъэщIащ Къэбэрдей Адыгэ Хасэм. КъищынэмыщIауэ, дэ тIыгъащ Урысей Федерацэмрэ Къэбэрдей-Балъкъэрымрэ я ныпхэр. Къуршыщхьэм дынэса иужькIэ, фэеплъ пхъэбгъур абдежым щызэтетлъхьа мывэ дзакIэ «кIэдахъуэм» зэрыхъукIэ щыкIэщIэдгъэбыдыхьащ, къищынэмыщIауэ, усакIуэшхуэм и цIэр дяпэкIэ зезыхьэну Iуащхьэм дэкIа гупым щыщ дэтхэнэми ди цIэ-унэцIэхэр зытетха тхылъымпIэ кIапэр пластмэссэм къыхэщIыкIа псылъэ нэщIым итлъхьащ.
  • Бгыщхьэр къэзыгъэIурыщIэу, гуфIэгъуэм зэщIибла гупым тщыгъупщэжами ярейт, ди Iэпкълъэпкъым щыщ дэтхэнэ зы Iыхьэми лъэкI къамыгъанэу мы щIыпIэм дыкъызэрахьэсам гугъуехьу пылъар зыхуэдизыр. Абы къыдэкIуэуи, ешым дызэхиукIами, щыгум дызэрихьам иужькIэ мыхьэнэуэ иIэм и инагъри псэкIэ зыхэтщIэрт.
  • Къехыжыным зыхуэбгъэгуващэ зэрымыхъунур ищIэжырти, гъуэгугъуазэм  псынщIэу зыкъыдигъэщIэжащ: зыкъызэщIэткъуэжри Iуащхьэ лъабжьэм дыхуезышэхыжыну лъагъуэм дытришащ. Мыр дыкъызэрыдэкIуеяратэкъым, гуп нэхъыщхьэм къыттепщIыкIыу лъэныкъуэкIэ езыIуэнтIэкIа цIыхуищыр бгым къызэрыдэкIуеину я гугъа, мывэжькIэ  зэщIэбла джабэжь задэрат. Ольмезовым зэрыжи-           IэмкIэ, укъыридэкIуеину къуейщIейми, урехыжыну нэхъ зэгът икIи нэхъ псынщIэу Iуащхьэ лъабжьэм унигъэсыжынут. Апхуэдэуи хъуащ: зы сыхьэт нэблагъэкIэ Iэжьэм дисым хуэдэу мывэхэр къыткIэрыщэщу зыкъедгъэщэтэхыурэ, зэрыхъуари-зэрыщIари къыдгурымыIуэ щIыкIэ, дызэрыдэкIуеям нэхърэ куэдкIэ нэхъ псынщIэу къыр лъагэжьым и лъабжьэм дыкъыщIэхутащ.
  • Къэнэжар тIэкIу-тIэкIуурэ мыдрей джабэжь нэкIухэм зыкъегъэкIуэтэхы-            жынурати, зызэпытлъэф-               зыкъызэпытлъэфыжми, абыи дехъулIащ икIи бгым дэкIа псори дызэкIэрымыхуу сыхьэт 17-м «Башиль» альплагерым дыкъекIуэлIэжащ.
  •  Тхыгъэри сурэтхэри КЪУМАХУЭ Аслъэн ейщ.
  • КIыщокъуэ Алим и цIэр зезыхьэ бгыщхьэм 2014 гъэм бадзэуэгъуэм и 22-м дэкIахэр:
  • Мамхэгъ Хьэчим Хьэсэн и къуэр
  • Жанатаев Сэлим Алий и къуэр
  • Ольмезов Абдулхьэлим Мука и къуэр
  • Щоджэн Аминат Топаш и пхъур
  • Аттоевэ Лейлэ Зейтун и пхъур
  • Къумахуэ Аслъэн СулътIан и къуэр
  • Балъкъэр Адмир Хьид и къуэр
  • Хъурсин Артур Валерэ и къуэр
  • Уэрэзей Тимур Афлик и къуэр
  • Къалмыкъ Евгений Виктор и къуэр
  • Сарбашев Камал Ауса и къуэр
  • Пщынокъуэ Тамерлан Руслан и къуэр
  • Шаваев Кязим Хаджимурат и къуэр
  • Бетыгъуэн Руслан Владимир и къуэр
  • Сэбэншы Аслъэн Хьэжмурид и къуэр
  • Джатэ Ильяс Абисал и къуэр
  • Тыгъуэн Мухьэмэд МуIэед и къуэр
  • Мишаев Ахъмэт Къэралбий и къуэр
  • Аппаев ТIэхьир Байрамук и къуэр
  • Сарбашев Эдуард Хьэшым и къуэр.