ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

ШыщхьэIу, 2017

Урысейм и Дзэ-тенджыз флотым и махуэмкIэ КIуэкIуэ Ю. А. ехъуэхъуащ «Къэбэрдей-Балъкъэр» кхъухьым къулыкъу щызыщIэхэм

2017-08-01

  • Балтикэ флотым зэпымыууэ хьэзыру тет эскадрэм хыхьэ «Къэбэрдей-Балъкъэр» кхъухьым къулыкъу щызы­щIэхэм Урысейм и Дзэ-тенджыз флотым и махуэмкIэ ехъуэхъуащ КIуэкIуэ Юрий. Абы и телеграммэм итщ:
  • «ПщIэ зыхуэсщI морякхэ! Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм лъэпкъ куэду зэхэт и цIыхубэм я цIэкIэ, си щхьэкIэ сэ къызбгъэдэкIыу, си гуапэу сынывохъуэхъу гуфIэгъуэ махуэмкIэ – Урысейм и Дзэ-Тенджыз флотым и махуэмкIэ.
  • Бэракъ Плъыжь орденыр тIэунейрэ зрата Балтикэ флотым къулыкъу щызыщIэхэм я дежкIэ ар гуфIэгъуэ махуэ хэхащ. Балтикэрщ Урысей флотым къежьапIэ хуэхъуар, тенджыз хабзэ нэхъыфIхэр, дзэ-тенджыз зэ­фIэкIыр къыщежьар, тенджыз зауэхэм япэ текIуэныгъэхэр къыщыщахьар.
  • Гуапэщ фи кхъухьым 2015 гъэм накъыгъэм и 25-м щегъэжьауэ «Къэбэрдей-Балъкъэр» цIэр зэрызэрихьэр. Республикэм исхэр экипажым и къалэнхэр зэрырихьэкIым кIэлъоплъ, ди Хэкум и морякхэм я хабзэ ­гъуэ­зэджэхэр хъумэнымкIэ сэбэп хъу фи ехъулIэныгъэхэм ирогушхуэ.
  •  
  • Узыншагъэ быдэ, ефIэкIуэныгъэ фиIэну, Хэкум къулыкъу хуэщIэнымкIэ ехъулIэныгъэщIэхэр къэфхьыну сынывохъуэхъу!»
  • Ярославская  Маринэ.

Зыхыхьэхэр: Хэха

Адэжь щIыналъэм ущыпсэунырщ хэкIыпIэр

2017-08-01

  • Урыс-Кавказ зауэжьым лъэпсэрыхыр къызыхуихьа адыгэхэр хамэ къэрал куэдым зэбгрыдза щыхъуащ. НэгъуэщI лъэпкъхэм яхэтIысхьа ди къуэшхэмрэ шыпхъухэмрэ Iэмалрэ зэфIэкIыу яIэр ирахьэлIащ я бзэмрэ хабзэмрэ яхъумэным. Сыт хуэдиз бэлыхь я псэм дэлъу псэуами, абыхэм яхузэфIэкIащ лъэпкъ зэхэщIыкIыр ямыгъэкIуэдыну, къащIэхъуэ щIэблэр зыщыщ лъэпкъыр ищIэу къагъэхъуну.

  • ХэкумкIэ зигу къэгъэза ди лъэпкъэгъухэм я Iуэхур нэхъ тынш хъуащ 1990 гъэхэм къэрал гъунап­къэ­хэр зэIуаха нэужь. Мис а илъэсхэм щегъэжьауэ хэ­хэс адыгэхэр я хэку нэхъ къихьэж хъуащ, зрагъэ­лъагъуну, зыщаплъыхьыну, я адэжьхэм я уэсят ягъэ­зэщIэну. Абы щы­гъуэм къэIэпхъуэжыпэну те­гушхуахэри щыIэщ. Пэжщ, абы лъандэрэ къэ­зы­гъэзэжар мащIэ дыдэщ. Къэбэрдей-Балъкъэр, Ады­гей, Къэрэшей-Шэрджэс щIыналъищри зэгъусэу къапщтэмэ, мин зыбжанэ ирикъуну аращ. Ар икъукIэ мащIэщ мелуаниблым щIигъу лъэпкъым дежкIэ. Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

Ди къуэш Республикэхэм

2017-08-01

  • «Жьэгу мыужьых»
  •  
  • Адыгей. Нобэ, шыщ­хьэуIум и 1-м, республикэм щагъэлъапIэ зи хэку  къэ­зыгъэзэжа адыгэхэм я махуэр. Абы ирихьэлIэу Тыркум къикIа адыгэ гупым зыщап­лъы­хьащ Адыгейм щIыхь зиIэи сурэтыщI ­ГъукIэ Замудин и унэ-музейм.
  •  
  • Махуэр щагъэлъапIэм хэтыну, адэжь Хэкум щы­хьэщIэну республикэм къэ­кIуа, уры­сыбзэр зэзыгъащIэ адыгэхэм Iэмал ягъуэтащ Замудин дуней псом щызэ­хуихьэсыжа макъамэ Iэмэп­сы­мэхэм я тхыдэм щы­гъуазэ защIыну, шыкIэпшынэм едэ­­Iуэну. Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Ди къуэш республикэхэм

Нобэ

2017-08-01

  • ШыщхьэуIум и 1 – 7-хэр Сабий цIынэхэр анэ бы­дзышэкIэ гъэшхэным къы­хуеджэным и дунейпсо тхьэмахуэщ
  • УФ-м IэщэкIэ ЗэщIэузэда и Къарухэм я тылым и махуэщ
  • Урысейм и Инкассаторым и махуэщ
  • Япэ дунейпсо зауэм хэкIуэда урысей сэлэтхэм я фэеплъ махуэщ
  • Зи хэку къэзыгъэзэжа адыгэхэм я махуэщ Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

Адыгэ щэнхабзэм и махуэхэр

2017-08-01

  • Израилым ит адыгэ къуа­житIым яз Кфар-­Камэ къыщызэрагъэпэщ Адыгэ щэнхабзэм и дунейпсо фестивалыр мы гъэми дахэу екIуэкIащ. Нэгъабэ абы щыIат «Кабардинка» къэрал академическэ ансамблымрэ (КъБР) «Ислъэмей» уэрэджыIакIуэ гупымрэ (АР).

«Iуащхьэмахуэ» гупыр (Анкара) утыкум итщ.

 

  • Мы гъэм Кфар-Камэ и утыкур зыгъэбжьыфIар Анкара (Тырку Республикэ) щыщ, къэрал куэдым концерт щызыта «Iуащхьэмахуэ» къэфакIуэ гупырщ. КъыдэкIуэтей щIэблэм анэдэлъхубзэр Iурылъхьэ­ным, адыгэ хабзэр я Iэ­пэгъуу къэгъэхъуным, лъэпкъ тхыдэмрэ щэнхабзэмрэ хъумэным хуосакъ Израилым ис адыгэхэр. Арагъэнщ апхуэдэу жэ­уаплыныгъэшхуэ пылъу мы Iуэхум щIыбгъэдыхьэри. Абы щыхьэт тохъуэ, хэт кърагъэблагъэми, езыхэм я щIэблэр щагъасэ «Ди псэ» ансамблыр дахэу утыку зэрадитыр, нэхъыжь гупри нэхъыщIэ гупри къэфэным зэрыхуэIэзэр.

Зыхыхьэхэр: Хэха

Хэку дахагъэм нэху щыхункIэ псэ ешар щIобэг

2017-08-01

  • УДЖЫХЪУ  Исам
  •  
  • Тхыдэ гъуэгуанэхэм я джэрпэджэжхэр
  •  
  • Жэщ зекIуэныр къохъу
  • Къыщыхэхъыжьэ
  • Си гупсысэ щхьэм къищхьэрыуам.
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

Хьэрэмышхуэхэм ящыщщ пцIыр

2017-08-01

  • Диным щымыщ хэдмылъхьэу, хэлъри хэдмыхыу, КъурIэнымрэ хьэдис пэжымрэ къагъэув мардэхэм дытемыкIыу псоми дгъэзащIэу щытамэ, къэрал зэныкъуэкъухэри щыIэнтэкъым, дунейм зауэхэри къыщыхъеинтэкъым, унагъуэхэми псалъэмакъ мыхъумыщIэхэр илъынтэкъым.
  •  
  • Ди жагъуэ зэрыхъущи, Iэятхэм къикIыр ямыщIэу езыхэм къазэрыгурыIуам хуэдэу цIыхухэм я пащхьэ изылъхьэхэр щыIэщ. Ар пцIыщ, пцIыр гуэныхьышхуэщ.
  • Хьэдисым къыщокIуэ: «Сулеймэн и ­къуэр Сафат Мухьэммэд бегъымбарым (Тхьэм и нэфIыр зыщыхуам) еупщIащ:
  • - Алыхьыр зи фIэщ хъухэм шынэкъэрабгъэ яхэтынкIэ хъуну?
  • - Хъунущ, – къитыжащ жэуап ЛIыкIуэ лъа­пIэм. Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

Мэжджыт цIэрыIуэхэр

2017-08-01

  • Марокко къэралыгъуэм хыхьэ Марракеш дэт Къутубие мэжджытышхуэр къалэр зэрыгушхуэ уардэунэщ. Абы и азэн джапIэхэм метр 69-рэ я лъагагъщ. Ар дуней псом щынэхъ дахэ дыдэхэм, инхэм хабжэ. Къутубие цIыху куэдым зэуэ нэмэз щащIыф икIи Тхьэм и унэм еплъын мурадкIэ, Марракеш кIуэ туристхэр илъэс къэс нэхъыбэ хъу зэпытщ.

Зыхыхьэхэр: Хэха

Муслъымэн щыпкъэр

2017-08-01

  • Зывгъэхъуж, хущхъуэ зэфхьэлIэ, ауэ хьэрэмкIэ фызэмыIэзэ.
  • Муслъымэн щыпкъэр – зи бзэкIи зи IэкIи адрей мус­лъымэнхэм лей езмых­хэрщ.
  • Абу Хьурейрэ къиIуэтэжащ мы хьэдисыр: «Зэгуэрым зылI Абу Бакр Iейуэ къыщIэкIиерт. Абу Бакр зыри пимыдзыжу лIыр зэрыкIийм зыкъомрэ едэ­Iуащ. Мухьэммэд бегъымбар (Тхьэм и нэфIыр зыщыхуар) лъапIэри абде­жым щыс­ти, абыи зыри жи­Iэртэкъым, пыгуфIыкI мыхъу­мэ. ИужькIэ, Абу ­  Бакр хуэмышэчыжу лIым жэ­уап пидзыжу зэрыщIи­дзэу, ЛIыкIуэр къэтэдж­ри, Iу­кIащ.
  • Уа, ЛIыкIуэ лъапIэ, лIыр къыщыстекIием ущысащ, сэ жэуап естын зэрыщIэздзэу, укъэтэджауэ уIуокI. Сыт апхуэдэу щIэпщIар? – щIэупщIащ Абу Бакр.
  • - Уа, Абу Бакр, уэ шыIэныгъэ пхэлъу ущыщысам, мелыIычыр къыпщхьэщытащ. Абы уэ уи пIэкIэ жэ­уап итыжырт. Ауэ уэ лIым жэ­уап ептыжын щыщIэбдзам, мелыIычыр IукIри, шейтIаныр къэуващ. Сэ шейтIаныр здэщысым сыщыIэкъым», – жэуап итащ Му­хьэммэд бегъымбар лъа­пIэм Тхьэм и нэфIыр зыщыхуам.

Зыхыхьэхэр: Хэха

Хьэж щащI мазэр

2017-08-01

  • Хьэж щащI мазэр Алыхьым нэхъ лъапIэ дыдэу ибжа мазиплIым (рэджэб, зуль-хьиджэ, зуль-къахьдэ, мухьэррэм) ящыщщ. Алыхьым игъэхьэрэмащ а мазиплIым зауэ ублэныр, лъы гъэжэныр, зэны­къуэкъуныр.
  •  
  • Псом хуэмыдэу зуль-хьиджэ мазэм и япэ махуипщIыр нэхъ лъапIэу игъэуващ. А мазэм хеу­быдэ муслъымэн псоми ди махуэшхуэ лъапIэр – Къурмэныр. Ар а мазэм и епщIанэ махуэм тохуэ, а мазэращ хьэж щащIри (Алыхьым къытхуигъэува фарзиплIым ящыщ зыщ хьэж щIыныр). ­КъищынэмыщIауэ, зуль-хьиджэ мазэм хэтщ махуэ лъапIэ дыдэ – Хьэрэфат махуэр (ар мазэм и ебгъуанэ махуэм тохуэ). Хьэж зыщI муслъымэн псори а махуэм а щIы­пIэм макIуэ икIи а махуэм «Ихълас» минрэ еджэныр псапэшхуэщ, лъэIури къабыл щыхъу махуэщ ар. Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха