ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

Гъатхэпэ, 2017

Сэбэпынагъ къызыпыкIхэмрэ зыри зыпымылъхэмрэ

2017-03-01

  • КъБР-м  и  Iэтащхьэ  КIуэкIуэ Ю. А.  Сочи-2017  Урысей инвестицэ  зэхыхьэшхуэм  и  пленар  зэIущIэм  хэтащ
  • Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и Iэ­тащхьэ КIуэкIуэ Юрий хэтащ Сочи-2017 инвестицэ зэхыхьэшхуэм и пленар зэIущIэм. Ар нэхъыбэу зытеухуауэ щытар «Урысейм и щIыналъэхэм хухах инвес­тицэхэр: щIыналъэ политикэм и унэ­тIы­ныгъэ нэхъыщхьэхэр» Iуэхурщ. 
  • ЗэIущIэм и пэщIэдзэм Урысейм и ­Правительствэм и УнафэщI Медведев Дмит­рий къэралым зегъэужьынымкIэ унэтIы­ныгъэ нэхъыщхьэ дыдэхэм ящыщу эко­номикэм зэрыхэхъуэ псынщIагъыр ­къэIэтыныр арауэ зэрыщытыр къыхигъэ­щхьэхукIащ. Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

Сочи щекIуэкI инвестицэ зэIущIэшхуэм утыку къыщралъхьащ, Тырныауз и вольфрам-молибден къыщIэхыпIэм лэжьэн щIидзэжмэ, абы и сырьём пкъыгъуэ гъэткIугъуейхэр къыхэзыщIыкIыну IэнатIэм и проектыр

2017-03-01

  • Сочи-2017 Урысей инвестицэ зэхыхьэшхуэм утыку къыщралъхьащ Тырныауз вольфрам-молибден къы­щIэхыпIэр лажьэу яутIыпщыжа нэужь, абы и сырьём пкъыгъуэ гъэткIугъуейхэр къыхэзыщIыкIыну IэнатIэм и проектыр.
  •  
  • Тырныауз вольфрам-молибден къыщIэхыпIэр зэтегъэувэжыным, вольфрам концентрантымрэ вольфрамым и оксидымрэ къыщIэзыгъэкIыну иджырей технологие ­лъагэхэр зэтегъэувэным хуэгъэза проектыр Къэбэрдей-Балъкъэрым щагъэзащIэ. Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

Республикэм игъэлъэгъуэн и мащIэтэкъым

2017-03-01

  • Сочи щекIуэкI Урысей инвестицэ зэ­хуэ­сышхуэм Къэбэрдей-Балъкъэрым щегъэлъагъуэ республикэм и агропро­мыш­леннэ предприятэхэм я продукцэр.
  •  
  • Ахэр утыку къралъхьащ «Кавказ Ищхъэрэм зегъэужьынымкIэ корпорацэ» акционер зэгухьэныгъэм игъэхьэзыра «Кав­-каз Ищхъэрэм щащIащ» стендым хэту. Ди щIыналъэм Сочи ишащ щэхуакIуэхэм фIыуэ ялъэгъуа шхыныгъуэхэр: мыIэры­сэхэр, пхъэщхьэмыщхьэмрэ хадэхэкIхэмрэ къыхащIыкIа консерв лIэужьыгъуэу 9, IэфIыкIэхэр, псы зэмылIэужьыгъуэхэмрэ псы хущ­хъуэ­хэмрэ, пивэ, шагъырхэр, шампанскэ шагъырыр, нэгъуэщIхэри.
  • ЗэIущIэшхуэм ирихьэлIэу Къэбэрдей-­Балъкъэрыр хэплъэжащ утыку кърилъхьэну инвестицэ проектхэм. Абыхэм къызэщIаубыдэ республикэм и экономикэм и IэнатIэ нэхъыщхьэ псори: промышленностыр, аг­ропромышленнэ комплексыр, энергетикэр, транспортыр, туризмэр, псэупIэ хозяйствэр. Абыхэм япкъ иткIэ лэжьапIэ IэнатIэщIэу мин 15-м нэблагъэ къызэрагъэпэщыфынущ.
  • Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и Iэтащхьэ КIуэкIуэ Юрий и унафэщIу а зэIущIэшхуэм хэтщ ди щIыналъэм и Прави­тельствэм и делегацэр.
  •  
  • Федеральнэ хъыбарегъащIэ IуэхущIапIэхэм къатахэм
  • япкъ иткIэ КъБР-м и Iэтащхьэмрэ Прави­тельствэмрэ
  • я пресс-IуэхущIапIэм игъэхьэзыращ.

Зыхыхьэхэр: Хэха

Сом мелуан 600-м нэблагъэ

2017-03-01

  • Сочи щекIуэкI инвестицэ зэхыхьэшхуэм хиу­быдэу Iэ щIадзащ иджырей томографхэр Къэбэрдей-Балъкъэрым къыщыщIэгъэкIыным икIи ахэр Кавказ Псы Хущхъуэхэм я щIыналъэм къыщыгъэсэбэпыным ­теухуа документым.
  •  
  • Ахэр щащIынущ Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм щыIэ «Севкаврентген-Д» ООО-м.
  • Инвестицэхэр псори зэхэту сом мелуан 600-м ноблагъэ.
  • Федеральнэ хъыбарегъащIэ агентствэхэм
  • къатахэм япкъ иткIэ КъБР-м
  • и Iэтащхьэмрэ Правительствэмрэ я
  • пресс-IуэхущIапIэм игъэхьэзыращ.

Зыхыхьэхэр: Хэха

Нобэ

2017-03-01

  • Граждан зыхъумэжыныгъэм и дунейпсо махуэщ
  • СПИД узыфэр зыпкъ­рытхэм ящымымэхъэ­шэным и дунейпсо махуэщ
  • УФ-м Къэрал кIуэцI IуэхухэмкIэ и министерствэм и эксперт-крими­налистым и махуэщ
  • Къэзахъстаным фIыщIэ щIыным и махуэр щагъэлъапIэ
  • Японием щрагъэкIуэкI мамырыгъэм щIэ­бэ­ны­ным и махуэм теухуа дауэдапщэхэр Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

Адыгэпщ хахуэ ХьэтIохъущокъуэ Исмел-Псыгъуэ

2017-03-01

  • ХьэтIохъущокъуэ Исмел-Псы­гъуэ адыгэ лъэпкъ цIэрыIуэм къыхэкIащ.1787 – 1791 гъэхэм екIуэ­кIа Урыс-Тырку зауэм хэтащ, иужькIэ, еп­щыкIуиянэ лIэщIы­гъуэм и кIэухым щыщIэдзауэ, дунейм ехыжыху, Къэбэрдейм къы­щыхъуа Iуэху псоми хузэфIэкI ­хилъхьащ, и цIэр адыгэхэм ящы­гъупщакъым нобэр къыздэсым. Ар ХьэтIохъущы­къуей Ипщэм (иджы Зеикъуэ) 1760 гъэм къы­щалъхуащ.

  • Бытырбыху щIэныгъэ щигъуэта нэужь, ХьэтIохъущокъуэр 1787 гъэм тыркухэм Очаков къалэр яфIэ­зыубыда дзэм хэтащ, абы и ужькIэ и мурадащ шведхэм иращIылIа зауэм хыхьэну. Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

Сыжажэ Хьэсэн и къулыкъур ехъуэж

2017-03-01

  • Бахъсэн муниципальнэ ­районым щIыпIэ унафэр зегъэкIуэнымкIэ и советым VI хэхыгъуэм и пIалъэр къэ­мысауэ иригъэкIуэкIа 8-нэ сессием къыщащтащ Бахъ­сэн муниципальнэ райо­ным и щIыналъэ администрацэм и Iэтащхьэм и къулыкъум  Сыжажэ Хьэсэн зэ­рытекIым теухуа унафэ. Ар тращIы­хьащ «Урысей Федерацэм щIыпIэ унафэ щызегъэ­кIуэныр къызэгъэпэ­щы­ным­кIэ  псоми яхуэгъэза хабзэ­хэм я IуэхукIэ 2003 гъэм  жэп­уэгъуэм и 6-м къащта Фе­деральнэ закон №131-ФЗ-м, апхуэдэу Бахъсэн муни­ци­пальнэ районым и Уставым и 41-нэ статьям и Iыхьэ 1-м и пункт 2-м. Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

Мэлыхъуэхьэхэр

2017-03-01

  • Пасэрей адыгэм и къулеигъэр былы­мыщхьэкIэ къабжу щытащ. Ар ира­хъумэну абыхэм зэрахуэрт хьэфIхэр – мэлыхъуэхьэ зыфIаща лъэп­къыр.

  •  
  • Мэлыхъуэхьэр пIащэ дыдэу щытын хуейкъым, ику иту килограмм 50-60 ­хъууэ аращ. Япэм арат зэрыщытри. Абы нэхърэ нэхъ хьэлъэр Къущхьэхъу щыпсэуфынутэкъым, и хьэлъагъыр къыхуехьэ­кIыжынутэкъым, мэл хъушэм е шы гуартэм дыгъужь къебгъэрыкIуэм, пэмылъэ­щынри хэлът. Апхуэдэ хьэхэр мэлыхъуэ-хьэ хъужыртэкъым, ар нэгъуэщI лIэу­жьыгъуэт – пщIантIэгъэдахэу, цIыхугъэшынэу унагъуэм ирагъэсхэм хуэдэт. Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

Къэбэрдей тIуащIэм и Iуащхьэхэр

2017-03-01

  • Ижь-ижьыж лъандэрэ тхакIуэхэмрэ зып­лъы­хьа­кIуэхэмрэ Къэбэрдей ­тIуащIэм я Iуащхьэхэм тетхыхьу, ягъэщIагъуэу къекIуэкIащ. Нобэми абыхэм хъыбарыжь куэд тражыIыхьыж. Ауэ куэ­дым ящIэркъым а Iуащ­хьэхэр къызэрыхъуам и пэжыпIэр. Дэ нэхъ пыу­хыкIауэ зи гугъу тщIынур Псыхуабэрэ Минводрэ я щIыналъэм хиубыдэ Iуащ­хьэхэрщ.
  •  
  • КъухьэпIэмкIэ укъикIыу Минводы укъы­щы­хуэкIуэкIэ, япэу узыIуплъэр сэмэгурабгъумкIэ къы­щыт Кинжал бгы лъэ­лъэжращ. Зэгуэр а Iуащ­хьэм метр 507-рэ и лъагагъыу щытащ. Абы и ­гъу­нэгъуу Кокуртлы (нэ­гъуеибзэщ) вулканыр къы­щытщ. Ижьы­ра­бгъумкIэ узыIущIэр Верб­люд Iуащ­хьэращ, адэкIэ Бык, Ше­лудивая, Бещто (ар Iуащ­хьиблу зэхэтщ: Медовая, Острая, Тупая, Шелудивая, мэз ­Iувыр «пыIэу» зыщхьэрыс Железная, Раз­валка, Змеевой). Абы­хэм къакIэлъокIуэ Псы­хуабэ и Iуащхьитхур: Лысая, Мэшыкъуэ, Золотой курган, Юцэ, Джуцэ. Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

ЩIы лъабжьэм тенджыз щIэтщ

2017-03-01

  • Америкэмрэ Великобританиемрэ я геофизикхэм щIы лъабжьэм тенджыз абрагъуэ щIэту къахутащ. Ауэ ар мыд­рейхэм ещхькъым, атIэ псы куэду зэп­кърыт брусит, къинэ­мыщI пкъы-­ща, щIыгъэбэв зэ­мы­лIэу­жьы­гъуэхэу зэ­хэлъщ.
  •  
  • ФIэщ щIыгъуей телъы­джэм щыхьэт техъуэж къэхутэныгъэхэр лабораторэм щрагъэкIуэкIащ, пщтырымрэ лъыдэуейм-рэ бруситым зэрызрагъэ­хъуэжыр къапщытэну. Къы­­зэрыщIэкIымкIэ, километр 600-кIэ щIым уеIэбыхмэ щIэлъ бруситым жьэражьэм хэлъми, зыкIи зихъуэжыркъым, абы пкърыт псыр къып­къ­­рыпхынуи Iэмал щыIэщ. А Iуэхур урыс, нэмыцэ, франджы щIэныгъэлIхэм гъэщIэгъуэн ящыхъури, щIэрыщIэу яджащ. ИкIи псори арэзы техъуащ илъэс меларди 2,7-рэ и ныбжьу, ЩIы щхьэфэм псыуэ тетым нэхърэ куэдкIэ нэхъыбэу щIы лъабжьэм псы зэрыщIэтым.
  • ЩIэныгъэлIхэм я мурадщ а псыр дунейм и щытыкIэм, щIыуэпсым къыщекIуэкI зэхъуэкIы­ныгъэхэм, геологием зэ­репха щIыкIэр къахутэну.
  •  
  • Шестаковэ Ксение.

Зыхыхьэхэр: Хэха