ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

Мазае, 2017

Шынагъуэншагъэр япэ ирагъэщ

2017-02-23

  • КъБР-м и Iэтащхьэ КIуэкIуэ Юрий ­терроризмэм пэщIэтынымкIэ респуб­ликэ комиссэмрэ КъБР-м и Оператив- нэ штабымрэ я зэIущIэ дыгъуасэ Пра­вительствэм и Унэм щригъэ­кIуэ­кIащ. Абы къыщапщытащ республикэм щагъэлъэпIэну махуэшхуэхэм ­(мазаем и 23-р, гъатхэпэм и 8-р) шына­гъуэншагъэ и лъэныкъуэкIэ зэрыхуэ­хьэ­зырыр.
  •  

  • ЗэIущIэр къыщызэIуихым, КIуэкIуэм къыхигъэщащ терроризмэм пэщIэты-нымкIэ республикэм лэжьыгъэшхуэ зэ-рыщекIуэкIыр, ауэ шынагъуэ гуэрхэр иджыри зэрыщыIэр. Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Дыгъуасэ

Хэкум и хъумакIуэм и махуэм ирихьэлIэу КъБР-м и Iэтащхьэ КIуэкIуэ Ю. А. и хъуэхъу

2017-02-23

  • Дзэм къулыкъу щызыщIэхэм, ди ветеран лъапIэхэм Хэкум и хъумакIуэм и махуэмкIэ си ­гуапэу сохъуэхъу.
  • Урысей дзэм и лIыгъэмрэ хахуагъэмрэ я жьы зыщIихуа а махуэшхуэм урысей цIыхухэм я щIэблэ псори зэкъуегъэувэ. А махуэм дэ догъэлъапIэ къэралым и сэбэп зыхэлъхэр, цIыхухэм я мамыр гъащIэр, Хэкум и шынагъуэншагъэр зыхъумэхэр. ФIыщIэрэ пщIэ инрэ яхуэтщIу дэ захудогъазэ фронтым Iута ветеранхэм – зауэм и бэлыхь псори зыгъэунэ­хуахэм икIи хэкум и пащхьэ щата псалъэмрэ сэлэт къалэнымрэ нэсу зыгъэпэжахэм.
  • Хэкум и хъумакIуэхэм я хабзэ лъапIэхэм щIыхьрэ пщIэрэ хэлъу адэкIи пащэ Урысейм и иджырей зауэлIхэм.
  • Дзэм къулыкъу щызыщIэхэм, Хэку зауэшхуэмрэ IэщэкIэ ЗэщIэузэда Къарухэмрэ я ве­теранхэм си гуапэу сохъуэхъу узыншагъэ, насып, ефIэкIуэныгъэ яIэну.
  •  
  • КIуэкIуэ Юрий,
  • Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и Iэтащхьэ.

Зыхыхьэхэр: Хэха

Къэралым и мэIуху лъэщ

2017-02-23

  • Илъэс куэд хъуауэ мазаем и 23-м ди цIыхухэм Iэтауэ ягъэлъапIэ Хэкум и ­хъумакIуэм и махуэр. Ар зыкъомрэ зи цIэр яхъуэжа гуфIэгъуэщ, псори къыщежьари 1918 гъэрщ. Мыбдежым  мып­хуэдэ упщIэ къыщоув: сыт мазаем и 23-р махуэшхуэу щIагъэувар? Абы и жэ­уапыр иджыри зэIубзкъым.
  •  
  • Нэхъапэм жаIэу зэрыщытамкIэ, мазаем и 23-м Дзэ Плъыжьым Псковрэ ­Нарвэрэ я гъунэгъуу нэмыцэдзэхэр къы­щызэтри­гъэу­выIауэ щытащ. Ауэ еджагъэшхуэ куэдым абы шэч къытрахьэрт. Япэрауэ, абы щыхьэт техъуэ тхылъ гуэри щыIэкъым, етI­уанэрауэ, а махуэхэм къы­дэкIа газетхэм а текIуэныгъэм теухуа гуэри къибгъуэтэнукъым. Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

ХэкулI щыпкъэ Джатауэ Хьэмыщэ

2017-02-23

  • Дзэм и полковник Джатауэ Хьэмыщэ, Хэку зауэшхуэм хэкIуэдахэмрэ хъыбарыншэ хъуауэ щытахэмрэ къызы­хэкIа лъэпкъым яцIыхуным ехьэлIауэ куэд дыдэ зылэжьа адыгэлI щыпкъэр, сэ япэ дыдэу щыслъэгъуар, цIыхугъэ щысхуэхъуар сыщалъхуа Зеикъуэрщ. Сэ абы щыгъуэ ебланэ классым сыщIэст.
  •  
  • Хьэмыщэ фащэ дахэр щыгъыу, зэкIужу ди уэрамхэм щыслъагъурт. Ар Эльбрус райвоенкоматым и унафэщIым и ­къуэдзэу лажьэрт абы щыгъуэ.
  • «Зауэм хэтащ, Венгрием къыщыхъуа зэрызехьэм лIыгъэ иIэу хэтауэ жаIэ», – зэхуаIуатэрт офицер зэщIэкъуам кIэ­лъыплъхэм.
  • Дэ тпэмыжыжьэ Бгъэжьнокъуэхэ Лолрэ Къэрэжанрэ я унэм фэтэру щIэст Джатауэхэ. Зыдыхьа къуажэм и цIыхухэм псынщIэу яхэсыхьат, я фIыцIэ жаIэрт. Ауэрэ унэ зэтет ящIам Хьэмыщи фэтэр къыщратри, Iэпхъуэжащ. Абы щыгъуэ Джатауэр унагъуэ хъуат – Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетыр къиухыу Зеикъуэ курыт еджапIэм нагъэкIуа Бекъан Жанусэ щхьэгъусэ ищIат. Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

Зы илъэс закъуэ

2017-02-23

  • Дунейр уэфIт. Темрыкъу хы къуэпсым къыхиху акъужь ­гуапэр псэм йодэхащIэ, абы полкым и ныпыр дохуарзэ. ­Кхъухьлъатэзехуэхэр сатыру иувы­кIахэу а ныпым и пащхьэм итщ, я унафэщIхэм жаIэм йодаIуэри. Бийм зы мэскъалкIэ зэрыхудамычыхынум, ар уэгуми щIылъэми зэрыщыхагъэ­щIэнум теухуа псалъэмакъщ екIуэкIыр. ЗауэлIхэр щытщ, я нэгухэр зэхэуфауэ, гужьгъэ­жьыр я нэхэм къыщIихыу.

  •  
  • УнафэщIхэм я ужькIэ псалъэ къещтэ Къанкъуэщ Ахьмэдхъан. Полк псор умэзэхауэ йодаIуэ и адэм къигъэхьауэ иджыпсту ар къызэджэ тхыгъэм, Къэбэрдей-Балъкъэрым фашистхэм щызэ­рахьэ залымыгъэм теухуауэ гур зыгъэуз псалъэхэр зэрытым. Абы пищэу Ахьмэдхъан жеIэ: «Фашистхэм яукIащ си шыпхъуитI – ФатIимэтрэ Абчарэрэ, си къуэш Шэмэул. Абыхэм яукIащ совет цIыху минхэр. ИкIи си псэр пытыху, си гур къеуэху, хейуэ кIуэдахэм ялъ сщIэжыну фыкъызогъэгугъэ». Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

Хьэбынэ и гъыбзэ

2017-02-23

  • Егъэлеяуэ гуимыхужщ ­Гъуэрдэгъуэжь КIамышрэ Хьэ­бынэрэ зауэм гуауэу ­къахуихьар. А тIум зэдапIа къуихри зэкIэлъхьэужьу зауэм кIуат, къэзымышаи яхэту. Ахэр Залым, Данил, Шидэ, Хьэбас, Мухьэмэд, Хьэсэн сымэт.
  •  
  • КIамыш колхоз лэжьы­гъэм къыдэхуэртэкъым, Хьэбынэ и пщэ илът нысэ гъэсэнри, ­къуэрылъхухэм якIэлъып­лъын­­ри. Абы нэмыщI губгъуэ лэжьыгъэми хулъэкI хи­щIы­хьырт. ЛIы щхьэщытщ жари, нэхъ лейуэ къэралым дэIэпыкъун хуейхэм хабжэрт. Зауэм Iутхэм папщIэ цей, лъей, Iэлъэ хуабэ, щIакIуэ зыгъэ­хьэзырхэми ящыщт. Ахэр зэи къехьэлъэкIыртэкъым Хьэ­бынэ: и Iэдакъэ къыщIэкI дэтхэнэ щыгъын хуабэри и щIалэхэм я щIыфэм иралъхьэ и гугъэт. Заемри нэхъ лейуэ къытралъхьэрт а унагъуэм. Ахэр ­хиубыдат губгъуэ лэжьыгъэхэр белкIэ, хьэмфIанэкIэ зылэжь­хэм, сэхураныщхьэ къэс пы­зыупщIу, ахэр баш цIыкIукIэ зыудыныжхэм. МащIэтэкъым апхуэдэ лэжьыгъэхэр. Нэхъ ­гугъужыр къуэ­рылъхухэр зы­хуей-зыхуэфI хуэгъэзэнырт. Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

СыткIи щапхъэ

2017-02-23

  • Абы къигъэщIар илъэс тIощIрэ тхурэ ирикъуркъым. И щIалэгъуэ дахэу, и насып къэкIуэгъуэу ар дунейм ехыжащ.

  •  
  • Мэсей Аслъэнджэрий 1920 гъэм Ерокъуэ къыщалъхуащ, пасэу и адэр фIэкIуэдри, уна­гъуэ Iуэхури и пщэм къыдэхуащ.
  • Налшык дэт егъэджакIуэ техникумыр къиуха нэужь, Аслъэнджэрий я къуажэм къокIуэжри, щIэблэм щIэныгъэ иригъэ­гъуэту, школым и унафэщIым  и къуэдзэу мэлажьэ. Адыгэ щIалэ екIум хьэл зэтет иIэт, нэ­мы­сышхуэ хэлът, IуэхукIэ бгъэ­дыхьам «хьэуэ» жриIэртэкъым. Апхуэдэущ ар зэращIэжыр и ­къуажэгъухэм, и ныбжьэгъуу щы­тахэм, и Iыхьлыхэм. Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

ГъущIыпсэ яIутми ярейт абыхэм

2017-02-23

  • Къызбрун Езанэ къуажэм зи щхьэгъусэхэр зауэм (1941 – 1945 гъгъ.) хэкIуэдахэм я унэгуащэхэу, фызабэу къэнахэм ятеухуауэ псалъэ зытIущ жысIэну сыхуейт.
  •  
  • А лъэхъэнэм Iэщэ яIыгъыу зауэм Iумытами, фронтым щыIахэм нэхърэ нэхъ тыншакъым сабий зыбжанэ зиIэ анэхэм я гъащIэри. Сабий пIыныр апхуэдэуи къатехьэлъэртэкъым анэхэм, ауэ абыхэм къалъыкъуэкIат ухэзыгъаплъэ Iуэхугъуэ. Ахэр кIэлъыплъын хуей хъуащ зи ныбжьыр хэкIуэта, зи щхьэ кIэлъымыплъыжыф нэхъыжьхэми. А псом нэхърэ нэхъ хьэлъэжт колхоз зэхэкъутахэр зэфIэгъэувэжын зэрыхуейр. Хьэсэхэр зэравэн вы яхурикъуртэкъыми, унагъуэ закъуэтIакъуэхэм къахуэна жэмыжь зырызхэри бригадэ пщыIэм щызэхуахусауэ щаIыгъти, абы кIуэуэрэ къыщIэкI тIэкIур къашырт, абыи зы жьэжьитI игъэбэяунущ жаIэурэ. ЦIы­хубз­хэм пхъэIэщэкIыр яубыдыну къащылъыс куэдрэ къэхъурт. ­Ауэ гъэщIэгъуэнкъэ, абыхэм гъынанэу, е тхьэусыхэу, е ­гъумэтIы­мэу зыри къахэкIыртэкъым. Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

2017-02-23

  • Къардэн Къэбард Лэкъумэн и къуэм и гъащIэр ещхьт вагъуэижым махуэ 257-рэщ ар Хэку зауэшхуэм зэрыхэтар. Дэфтэрхэм яхъумащ абы сыхьэтихым къриубыдэу и танкымкIэ нэмыцэ фашисту 50-м щIигъу зэриукIар, топу 5 зэрикъутар, къуентхъыу танки 7, топ 13, автомашинэ 78-рэ дыдейхэм къаIэрыхьэным ар зэрыхэлIыфIыхьар…
  • Совет Союзым и ЛIыхъужь Къардэн Къэбард теухуауэ щыIэ тхылъхэр мащIэщ. Ауэ абыхэм Аушыджэр щыщ адыгэлIыр къахощ Хэкум и бын пэжу, шынэ зымыщIэ танкисту, ныбжьэгъуфIу, цIыху хьэлэлу, сыт и лъэныкъуэкIи щапхъэу. Апхуэдэу ар щыдолъагъу, къэбгъэлъагъуэмэ, урыс тхакIуэ цIэрыIуэ Гарин Фабиян и тхылъым, 1963 гъэм Москва къыщыдэкIам, «Танкым телъ удз гъэгъахэр» зыфIищам. Абы къыхэтхащ мы пычыгъуэ цIыкIур.

Зыхыхьэхэр: Хэха

1 КъБР * «Мир» канал

2017-02-23

  • Блыщхьэ, мазаем и 27
  • 6.00 «Республикэ: тхьэмахуэ зэхуаку хъыбархэр» (16+)
  • 6.35 «ЛIэщIыгъуэхэм я джэрпэджэж» (балъ­къэ­ры­бзэкIэ) (12+)
  • 7.05 «Пхъэр зыгъэпсалъэу псалъэкIэ Iэзэ». УсакIуэ ХьэцIыкIу Хьэсэн и творчествэм теухуауэ (адыгэбзэкIэ) (6+)
  • 7.30 «Зарядкэ нэжэгужэ» (6+)
  • 7.40 «Республикэ: тхьэмахуэ зэхуаку хъыбархэр» (16+)
  • 8.10 КъБР-м и цIыхубэ усакIуэ КIыщокъуэ Алим и фэеплъ махуэм екIуэкIа зэхыхьэхэм къратыкI репортаж (12+)
  • 8.35 «Дыщэ пхъуантэ». Сабийхэм папщIэ нэтын (адыгэбзэкIэ) (6+) Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха