ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

Зытеухуар   'ГукъэкIыжхэр'

Елгъэр Кашиф: КIуащ БетIал теухуа гукъэкIыжхэмрэ абыхэм къакъуэжа къуэпс гуэрхэмрэ

2015-11-21

  •    (КIэлъыкIуэр.
  • ПэщIэдзэр №№223-224-хэм итщ).
  • Абы сегупсысын хуей щIэхъуар уэ къащIэ, а псапэр къысхуэзыщIам и пэжыпIэ дыдэр зэхэзгъэкIын мурад щIэсщIар а гулъытэм щхьэкIэ пыухыкIауэ фIыщIэ зыхуэщIыпхъэр къэсщIэну арагъэнт. АрщхьэкIэ иужькIэ абы зэи сыхущIэкъуакъым – Бубэ, зэрыжысIащи, сыкъигъэпцIауэ шэч хуэсщIыфынутэкъым. БетIалщи… Сыт хуэдиз и цIэрыIуагъми, и цIыхуфIагъми, и Iэгу и Iэнэу зэрыжумартри мызэ-мытIэу си нэгу щIэкIа пэтми, абы и псэукIэр зыхуэдэри зыщIэс унэ пхашэ цIыкIури Iэджэрэ слъэгъуати… ЖыпIэнурамэ, а къысхуищIа къомым я щIыIужкIэ, сэр щхьэкIэ сом щищ къыздрихар схузэмыгъэзахуэу, зи гущIэгъу къыслъысар згъэлъагэу, сэ езыр зысфIэтхьэмыщкIэжу, зызгъэцIыкIуу… Ныбэ гузэвэгъуэм гупсысапIэ, хэплъапIэ сыхидзауэ екIуэкIырти… Къалэм зы шэджагъуашхэ (пщэдджыжьышхэмрэ пщыхьэщхьэмрэ щхьэкIэ шхапIэ щыдиIэт дыщыпсэу Переделкинэм) къыщезгъэщтэху къэскIэ, БетIал хужысIахэм хуэдэм хэмынын Тхьэм сищI…
  • Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ГукъэкIыжхэр

КIуащ БетIал теухуа гукъэкIыжхэмрэ абыхэм къакъуэжа къуэпс гуэрхэмрэ

2015-11-19

  • Елгъэр Кашиф
  • Cэ стхауэ адэкIэмыдэкIэ тетахэр къа­лъыхъуэжурэ еджэнкIэ е ахэр тхылъ щхьэхуэурэ къысхудэгъэкIыжынкIэ сигурэ си щхьэрэ зэтелъу щытамэ, къытезгъэзэжнытезгъэзэжурэ зы Iуэ­хум тIэущэ сытепсэлъыхьыжынтэкъым. Хэт, пса­лъэм папщIэ, илъэс тIощI, плIыщI, щэ ныкъуэ и пэкIэ стхахэр, зыгуэрхэр къе­джауи сощIри, зыщIэжыр? Хьэмэрэ ахэр къэзгъуэтыжу аргуэру сыкъеджэжащэрэт жызыIэнур хэт? Япэрауэ, ящIэжын щхьэкIэ, ар зы бэлыхьлажьэу щытын ­хуеящ. Сэ бэлыхьлажьэкIэ дызыгъэгуфIэу зи гугъэжхэм захэзбжэркъым  слъэ­кIыр сщIащ. КъимыдэкIэ, мо зи гугъу сщIы лъэхъэнэхэм псэуа цIыху тхылъеджэхэм ящыщу нобэ дунейм тетыжыр, ди жагъуэ зэрыхъунщи, мащIэ дыдэщ. Сэри сымыщIалэж, къысхуэнэжа зэманыр ебзыхьэкIыпауэ къэзгъэсэбэпын зэрыхуейр къызгурыIуэж пэтми, сызэпхъуэкIыжмэ, нобэрей махуэм сыкъыхэпкIэжурэ, япэкIи сыплъэурэ, ди псэукIам, зэхэтыкIам, зи гъусэу сыкъэгъуэгурыкIуахэм ехьэлIа гукъэкIыжхэм жэщкIи сыщIамыгъэжейр, махуэкIи абыхэм сащIыбгъэдэсыр аращ.
  • Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ГукъэкIыжхэр

Кебеков Владимир: Байконур зыухуахэм сащыщщ

2015-07-02

  •   Къэзахъстаным и губгъуэ кIэухыншэхэм я зы кIапэм хуэзэ Тара-Там гъуэщI гъуэгу станцым 1955 гъэм щитIысыкIауэ щытащ геолог гуп. Абыхэм хуагъэуват космосыр къэхутэным елэжьыну комплексыр ящIын папщIэ къагъэсэбэп хъуну материалхэр езы щIыналъэм къыщалъыхъуэну. Ауэ абыхэм ухуэныгъэм епхьэлIэ хъуну зыри ягъуэтакъым, пшахъуэрэ псырэ нэмыщI. Нэхъ иужькIэ «Байконур и ухуакIуэхэм лIыгъэ щызэрахьа щIыпIэу» къалъытам итIани куэд дэмыкIыу лэжьыгъэ инхэм зыщаубгъуащ.
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ГукъэкIыжхэр

Дымыгъэвар укIуэдыж

2015-05-29

  • Сэлам  гуапэ  фызох! «Адыгэ псалъэ» газетым и щIэджыкIакIуэхэм фи пащхьэ нислъхьэну сыхуейт мы Iэрытхыр. Мыр си адэшхуэ Къуэдзокъуэ ТIутIэ итхыжащ. Сабийуэ и адэр зауэм хэкIуэдащ. Езыр  быным   я   нэхъыжьу къанэри,  гугъуехь куэд илъэгъуащ. И гукъеуэр къыщиIуатэ тхылъымпIэ къигъуэтыжауэ щытащ. Хэку зауэшхуэр зэриухрэ илъэс 70 щрикъу  гъэм сыхуейт мы тхыгъэр хэIущIыIу сщIыну:
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ГукъэкIыжхэр

Си гъащIэ- си дуней

2015-02-28

  • Мурат Чэпай и гукъэкIыжхэр
  • (КIэлъыкIуэр. ПэщIэдзэр №34-м)
  • ЛIэщIыгъуэм щIигъуащ адыгэхэм я хэкужьыр зэрырагъэбгынэрэ, дунейм текъухьа хъуащ шэрджэсхэм я нэхъыбапIэр, Iэджэрэ ихуащ кIуэдыпIэ. Ухэхэсыным нэхърэ нэхъ насыпыншагъэ щыIэнкIэ хъунукъым. Я бзэр, я хабзэхэр, я щэнхабзэр хамэ къэралым зэрыщахъумэфам щхьэкIэ фIыщIэ лей яхуэфащэщ нобэ дызыгъэхьэщIэ ди бысымхэм. Уи гур хохъуэ, уи щхьэр лъагэ мэхъу абыхэм уащыхэплъэкIэ. Хэхэс зэрыхъу лъандэрэ я нэгу Iэджэ щIэкIащ адыгэхэм – гуауи гугъуехьи, гукъутэгъуи нэщIэбжьи. А псоми къелащ адыгэхэр. Къелащ я гуащIэр инти, зэрыадыгэм иригушхуэрти, абы къару къахилъхьэрти. УрихьэлIэнкIэ хъуркъэ апхуэдэ къарум иримыгушхуэ, нэуфIыцIщхьэрыуэкIэ зэджэ цIыху къэплъэнэфхэм. Апхуэдэхэм къапэкIухьын хуейщ, нобэрей щIэблэм щапхъэ яхуэхъунукъым зи гугъу сщIыхэр.
  • Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ГукъэкIыжхэр

ТеплъэкIи псэкIи цIыху дахэт

2015-02-17

  • Зыпэрыт IэнатIэм ехъулIэныгъэ щызыIэрызыгъэхьа, хъуэпсапIэ зэхуэмыдэхэр зригъэхъулIэу зыхуигъэувыжа мурадым хуэкIуа дэтхэнэ зыми и гъащIэм хэтащ абыхэм тезыгъэгушхуа цIыху е Iуэхугъуэ щхьэхуэ.
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ГукъэкIыжхэр

ТIэкIурашэ и пшынэр

2014-03-12

  •    Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм щыбгъуэтынкъым пшынауэ зыдэмыс къуажэ. Ди япэкIэ псэуа нэхъыжьыфIхэм я Iэпэгъуу щыта макъамэ Iэмэпсымэр хуэсакъыу яхъумэрт, а гъуазджэм пщIэ лей хуащIырт. Псыгуэнсу жылэми дэсащ Щэбэтыкъуэ ТIэкIурашэкIэ еджэу пшынауэ Iэзэ. И Iэпэм дыщэ къыпощ, жыхуаIэм хуэдэт ар, цIыху куэдым дэрэжэгъуэ яритырт.
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ГукъэкIыжхэр

Лъагъуэ пхызыша Къалмыкъ БетIал

2014-03-04

  • Къэралым и щытыкIэм тещIыхьауэ зызыхъуэжщ политикэ Iуэхухэм цIыхубэ лэжьакIуэхэм цIыхухэм хуаIэ еплъыкIэхэр. ИтIани, IуэхущIафэ гуапэхэмкIэ зи цIэр тхыдэм къыхэзынахэр гулъытэншэ пщIы хъуну-къым. ЗэрыжаIэщи, уэрэдым псалъэхэр пхухэдзыркъым.
  • Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ГукъэкIыжхэр

Акъ Мухьэрбэч теухуа гукъэкIыжхэр

2014-02-19

  • Псэужамэ, щIышылэм и 18-м илъэс 65-рэ ири­къуат КъБР-м щIыхь зи­Iэ и артист, Абхъазым и цIыхубэ артист Акъ Мухьэрбэч Угъурлы и ­къуэр.
  • Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ГукъэкIыжхэр

ЗэныбжьэгъуитI

2014-02-05

  •    Хэку зауэшхуэм ипэкIэ, 1937 – 1938 гъэхэм, ди адэм Сэлихь жари балъкъэр ныбжьэгъуфI иIащ Жэмтхьэлэ щыщу. Ар гъэ къэсыху шыдыгукIэ къакIуэрт ди жылэм, кIэртIоф къишэрти, нартыхукIэ, джэшкIэ ихъуэжырт. Ди унэрат ар здекIуалIэ хабзэр. Псыгуэнсуми къахуэхъурт кIэртIоф бэв, ауэ Сэлихь ейр нэхъ пасэу къэкI кIэртIоф лъэпкъыфIым хуэ­дэт икIи хьэлыуэти, абы къыхэ­кIыу цIыхур ежэрти яфIэ­фIыпсу яхъуэжырт. Iуэху лъэпкъ ямыIэми, ауэ зэрылъагъун къудей щхьэкIэ зэ­кIэлъыкIуэрт ди адэмрэ абырэ.
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ГукъэкIыжхэр