ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

Зытеухуар   'Жыжьэ-гъунэгъу'

Дерс щхьэпэхэр

2017-08-30

  • Тхэн IэщIагъэр пасэу къыхэзыха, абы хуэпэжу зи гъащIэ псор зыхьа Теунэ Хьэчим псэуху ешрэ увыIэрэ имыIэу и лъэпкъым хуэлэжьащ, къэбэрдей литературэм и лъабжьэр зыгъэтIылъахэм, ар ехъулIэныгъэ телъыджэхэм хуэзышахэм ящыщ зыуэ щытащ. Тыншакъым, псэзэпылъхьэпIэт абы творческэ лэжьыгъэм зыщрита лъэхъэнэр, ауэ гъащIэщIэ яухуэр гурэ-псэкIэ къэзыщтэ тхакIуэ щIалэм къалэн нэхъыщхьэу зыхуигъэувыжыр екIуэкI зэхъуэкIыныгъэхэр пэжыр я лъабжьэу къэгъэлъэгъуэнырт.
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Жыжьэ-гъунэгъу

ХэкулI Жылэ Хъусен

2017-08-23

  • Ар тхьэмадэ бжьыфIэщ, зэпIэзэрытщ, гуащIэшхуэ къызыпкърыкI нэхъыжь Iумахуэщ. ГъащIэм къыхи-хауэ акъыл жанрэ гупсысэ узыншэрэ иIэщ, цIыхугъэ лъагэр, хабзэм и лъапIэныгъэхэр игъэнэхъапэу къогъуэгурыкIуэ. Шэрэджыжь и куэщIым ирапIыкIа, илъэс 87-рэ зи ныбжь Жы-лэ Хъусен Хьэту и къуэр жэмтхьэлэдэсхэм зэрацIыхур зы щыпкъэм ит, хьэл-щэн дахэрэ нэмысышхуэрэ зыхэлъ, зи щхьэм пщIэ хуэзыщIыж адыгэлIущ.
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Жыжьэ-гъунэгъу

Хъыдзэдж Бушан и гъащIэмрэ и гуащIэмрэ

2017-08-16

  • ЦIыхум и дежкIэ нэхъыщхьэу сытым щыгъуи къэнэжыр ар пэжыр и гъуазэу, гугъуехь хуэзэмэ, пэлъэщрэ зиузэщIу ипэкIэ кIуэнырщ, псэуныгъэм хуиIэ лъагъуныгъэр и гум щимыгъэкIуэщIу.
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Жыжьэ-гъунэгъу

Нанэ и бэлътоку

2017-07-12

  • Къуэрылъху-пхъурылъхухэм я дадэ-нанэхэм лъагъуныгъэшхуэ зэрыхуаIэр, дауи, си деж къыщежьакъым.
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Жыжьэ-гъунэгъу

Ар сыт къыщIэмылъэтэжар?

2017-05-25

  • Мы дуней псор зыгъэгулэза, мелуанхэр зыхэкIуэда, 1941-1945 гъэхэм екIуэкIа Хэку зауэшхуэр ди ТекIуэныгъэкIэ зэриухрэ куэд щIами, абы къихьа гузэвэгъуэр иджыри  ящыгъупщэркъым.
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Жыжьэ-гъунэгъу

Афганистаным ди гущIэм зыкъыдегъазэ

2017-02-14

  • Зэманыр макIуэ, гъэхэр блокI, гъащIэм гъащIэ къегъэщI. АпщIондэху-   кIи фIыуэ тцIыхуу, пщIэ зыхуэтщIу тIэщIэкIахэм яхуэгъэза гупсысэхэр ди гущIэм нэхъ уэру къыщызэщIэроуэ, блэкIам дыхашэжри, я IуэхущIафэу, я шыфэлIыфэу щытар ди нэгу къыщIагъэхьэж.
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Жыжьэ-гъунэгъу

2017-01-24

ТхакIуэ, режиссёр, продюсер Къандур Мухьэдин (Иордание) ныбжьэгъухэм ягъэлъапIэ. Сурэтым щыволъагъу техникэ щIэныгъэхэм я доктор Иуан Пётр, экономикэ щIэныгъэхэм я доктор Тау Пщыкъан, Къандур Мухьэдин, композитор ХьэIупэ ДжэбрэIил сымэ. 1990 гъэ

Зыхыхьэхэр: Жыжьэ-гъунэгъу

Къалмыкъ БетIалрэ Микоян Анастасрэ

2016-12-06

  • ЗэхуэзэхукIэ  зэщыгуфIыкIми,  а  тIум
  • гужьгъэжь  зэхуаIэт:  я  кум  дэтт  Псыхуабэ
  •  ПцIым лъакъуэ щIэткъым
  •  Политикэми хуэдэу, иджыпсту тхыдэми темыпсэлъыхьыр щхьэхынэхэм я закъуэщ. Абы щыгъуэми, пэжыр зыщIэри зыIуатэри езыхэм я закъуэу къыщагъэхъуну хущIэкъуу. Сытми я щхьэфэ йоIэбэ. Псалъэм и хьэтыркIэ, иджыблагъэ маршруткэм дису гъуэгу дыздытетым сэ си къуажэ Куба (ХьэтIохъущыкъуей Ещанэм) щыщ цIыхубзым гукъанэшхуэ хэлъу жиIащ: «Емынэм ихь Къалмыкъ БетIал! Прохладнэ зыIэригъэхьэн папщIэ, Псыхуабэ ихьри яритащ. Иджы Горячеводск укIуэн щхьэкIэ Налшык укъыщитIысхьэн хуей мэхъу. Ар дыдеямэ, ди Балъкъ лъэмыж телъынут!»
  • Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Жыжьэ-гъунэгъу

Бэркъукъу и зэманым мамлюк сулътIанхэм тепщэгъуэр зэпаубыдауэ зэрыщытар

2016-11-30

  • ИЛЮШИНЭ Миланэ, тхыдэ щIэныгъэхэм я кандидат, доцент, Санкт-Петербург
  •  (КIэухыр, ПэщIэдзэр № 230-м итщ)
  • ЗыкъэзыIэтахэм я тепщэгъуэ кIэщIыр
  •  Эмир зыкъэзыIэтахэм я пашэ Йэлбугэ Iэн-Насири бэхърит тепщэхэм я иужьрей Хьэжы сулътIану трагъэувэжыну иукъуэдиящ. Езы Йэлбугэ мысырыдзэм и унафэщI нэхъыщхьэ (атэбек) къулыкъур къищтэри, къэрал унафэр зэригъэкIуэн щIидзат. Ар Хьэжы Мансур и лъэбакъуэ къэс кIэлъыплъырт, Iуэхухэм я нэхъ цIыкIури къимыгъанэу. СулътIаным и дэрбзэрым тыгъэ хуищIа нэужь, Йэл- бугэ а унафэр икъутэжу IэщIагъэлI тхьэмыщкIэр башкIэ щригъэубэрэжьым, Хьэжы Мансур: «Дэрбзэр нэгъунэ теухуа си унафэхэм гъуэгу ямыгъуэтынумэ, сыт хуэдэ сулътIан унафэ сэ сIэщIэлъыр?» жиIэри, «и гум хыхьэу щым хъуащ».
  • Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Жыжьэ-гъунэгъу

Бэркъукъу и зэманым мамлюк сулътIанхэм тепщэгъуэр зэпаубыдауэ зэрыщытар

2016-11-29

  • ИЛЮШИНЭ Миланэ, тхыдэ щIэныгъэхэм я кандидат, доцент, Санкт-Петербург
  •  Бурджийхэм я тепщэгъуэр (1382 – 1389) Мысырым щыIа мамлюк сулътIан къэралыгъуэ щхьэхуитым и кIэухщ. А зэманым къэралыгъуэ Iуэху зезыхьа лIыщхьэхэм я нэхъыбэр Кавказым щыщхэт, псом хуэмыдэу шэрджэсхэм къахэкIахэр куэдт. Бурджийхэм, е шэрджэсхэм, я тетыгъуэм и лъабжьэр сулътIан Бэркъукъу (1382 – 1399) игъэтIылъауэ хуагъэфащэ икIи ар пэжщ. Ар зауэлI IэщIагъэм илъэс тIощI ныбжьым щегъэжьауэ хэпщIащ жыпIэмэ, ущыуэнукъым. Гъэру яубыда Бэркъукъу-ныбжьыщIэр (хым тет хъунщIакIуэхэм яIэрыхьагъэнри хэлъщ) 1362 – 1363 гъэхэм мамлюк жылагъуэм пщылI щыщэн-щыщэхун IуэхукIэ цIэрыIуэ Усман бин Мусафир Iэрыхьа нэужь, щIалэр Каир щыщ атэбек Йэлбугэ Iэл-Умари Iэл-Хассаки Iэн-Насири ирищауэ щытащ. Зыщэхуа и тепщэщIэр сулътIан тетыгъуэм пщIэ нэхъ щызиIэхэм ящы- щу къызэрыщIэкIам уеплъмэ, Бэркъукъу и кIэныр къикIауэ жыпIэ хъунущ.
  • Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Жыжьэ-гъунэгъу