ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

Зытеухуар   'Юбилей'

Дрогушхуэ икIи дроин

2017-08-24

  • Акъылымрэ щIэныгъэмрэ мылъкуу щыIэм и пэ ирагъэувэу адыгэхэр ижь-ижьыж лъандэрэ къогъуэгурыкIуэ. Апхуэдэ лъэпкъ нэщэнэр къыхощ абы и псалъэжьхэм, жыIэгъуэхэм, хъыбархэм. Хэхауэ щIэныгъэм тещIыхьа зэгухьэныгъэ щамыIэми, ипэкIи адыгэхэм Iэмал куэд къагъэсэбэпырт, лъэпкъ зэхэщIыкIым нэхъри зрагъэужьын папщIэ. Иджы адыгэхэр дроин икIи дрогушхуэ лъэпкъ щIэныгъэм и купсэр, и фIыпIэр «щызэхуэхьэса» апхуэдэ жылагъуэ зэгухьэныгъэ – ЩIэныгъэхэмкIэ Дунейпсо Адыгэ Академие – дызэриIэм. ШыщхьэуIум и 25-м илъэс 25-рэ ирокъу ар къызэрызэрагъэпэщрэ.
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

ЩоджэнцIыкIу Алий и цIэр зезыхьэ Къэбэрдей къэрал драмэ театрыр

2017-08-24

  • ЦIыхухэм  пэж  куэд щыжепIэф  утыку  дахэ
  • «Театрыр дунейм пэж куэд щыжепIэф утыкущ» – псалъэ пэжхэр итхауэ щытащ Гоголь Николай. Адыгэхэм я театр гъуазджэм и лъабжьэр жыжьэ къыщежьэми, Къэбэрдей къэрал драмэ театр дызэриIэрэ илъэс 80 хъууэ аращ.
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

Литературэдж, публицист Iэзэ, зэдзэкIакIуэ, лъэпкъылI гъуэзэджэ КIурашын БетIал къызэралъхурэ илъэс 85-рэ ирокъу

2017-08-22

  • КIурашын БетIал 1932 гъэм бадзэуэ гъуэм и 18-м Дзэлыкъуэкъуажэ къыщалъхуащ.
  • Школ нэужьым, район связым илъэс кIэ щылажьэри, пасэу литературэм, щэнхабзэм, гъуазджэм дахьэха щIалэр Къэбэрдей пединститутым тхыдэмрэ филологиемкIэ и къудамэм щIэтIысхьащ икIи 1954 гъэм ар къиухащ. А илъэс дыдэм ягъэкIуащ Мэзкуу Луначарскэм и цIэр зэрихьэу дэт Театральнэ институтым, абы и Къэбэрдей студием щIэсхэр адыгэбзэмкIэ иригъэджэну. А зэманым БетIал куууэ иджащ ди лъэпкъ литературэм, драматургием зэрызиужь щIы кIэр, абы хэлъ ныкъусаныгъэхэр къихутащ, гъуазджэм и лэжьакIуэ пашэхэм я IуэхущIафэхэм щыгъуазэ зыхуищIащ.
  • Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

АдэфI къуэфI хуэщт

2017-08-15

  • ТхакIуэ КIыщокъуэ Рашид къызэралъхурэ илъэси 110-рэ ирокъу
  • 1907 гъэм Щхьэлыкъуэ къуажэжьым къыщалъхуа КIыщокъуэ Рашид къуажэ школыр къиуха нэужь, ЛУГ-м (Ленинскэ еджапIэ городок жыхуаIэу щытам) щIотIысхьэ. Абы щезыгъаджэхэм яхэтащ Цагъуэ Нурий, Борыкъуей ТIутIэ, ЩакIуэ Талъостэн сымэ. А узэщIакIуэхэм къызэрагъэпэща литературэ кружокым жыджэру къекIуалIэхэм ящыщ зыт Рашид.
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

ТхьэкIушынэ Аслъэнджэрий КIытIэ и къуэр

2017-08-12

  • Адыгэ Республикэм и Iэтащхьэу щыта ТхьэкIушынэ Аслъэнджэрий 1947 гъэм бадзэуэгъуэм и 12-м Красногвардейскэ районым хыхьэ Улап къуажэм къыщалъхуащ. Мейкъуапэ дэт къэрал педагогикэ институтым филологиемкIэ и факультетыр – 1970 гъэм, физическэ гъэсэныгъэмкIэ факультетыр 1977 гъэм къиухащ. КъыкIэлъыкIуэ илъэс 22-м физическэ щэнхабзэм-рэ спортымкIэ къулыкъухэр иIыгъащ, IэщIагъэ щрагъэгъуэт еджапIэхэм я зэгухьэныгъэм и Iэтащхьэу щытащ.
  • Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

Мэшыкъуэ Тэзал: Насыпышхуэу къызолъытэ си Iуэху еплъыкIэр къызэрызгъэлъэгъуэфыр

2017-08-03

  • УФ-м щэнхабзэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ, КъШР-м, АР-м щIыхь зиIэ я журналист Мэшыкъуэ Тэзал нобэ и ныбжьыр илъэс 75-рэ ирокъу.
  • Тэзал къиухащ Ломоносов М. В. и цIэр зезыхьэ Москва къэрал университетым журналистикэмкIэ и къудамэмрэ (1966 гъэм) абы и аспирантурэмрэ (1973 гъэм). Мэшыкъуэр тхыдэ щIэныгъэхэм я кандидатщ. Дзэм къулыкъу щищIа нэужь, Тэзал щылэжьащ республикэм и газетхэмрэ телевиденэмрэ, 1975 – 1979 гъэхэм КъБР-м и Министрхэм я Советым и Аппаратым, 1979 – 1991 гъэхэм КПСС-м и Къэбэрдей-Балъкъэр обкомым. 1991 гъэм къыщыщIэдзауэ 1998 гъэ пщIондэ «Кабардино-Балкарская правда» газетым и редактор нэхъыщхьэу, 1998 – 2002 гъэхэм КъБР-м печатымрэ информацэмкIэ  и министрым и къуэдзэу   щытащ. 2003 гъэм къыщыщIэдзауэ ар щIэныгъэ лэжьакIуэ нэхъыжьу  щыIащ Къэбэрдей-Балъкъэрым Гуманитар къэхутэныгъэхэмкIэ и институтым.
  • Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

АдыгэлI нэс Брай Адэлбий

2017-07-22

  • Срикъуажэгъуу зэрыщытам  срогушхуэ
  • Нэхъыжьыгъуэр сэ сIыгъми, ныбжькIэ зэрыдгъэхьышхуэ щымыIэу, зы школ дызыдыщIэсащ Брай Адэлбий сэрэ. Пэжщ, сагъэлэжьэн папщIэ сыкъыщIашыжым – сафIыщIэтIысхьэжурэ (дауи, абы зауэм и зэранышхуи хэлъщ) сызэреджам къыхэкIыу, епщIанэ классыр къыщызухар 1955 гъэращ. Адэлбий зы илъэс- кIэ дяпэ итащ.  Ауэ абырэ сэрэ щIэх-щIэхыурэ дыщызэхуэзэрт сэ зыкъомрэ сызиунафэщIу щыта еджакIуэ-хэм, комсомол организацэхэм я комитетхэм. Брайр нэхъыфI дыдэу еджэхэм ящыщт. Ар къуейщIеигъэ зыхэмылъ щIалэ Iэсэт, гъэсат. ЕгъэджакIуэхэм сыт щыгъуи ар щапхъэу къахьырт. КъуажэкIэм нэскIэ никIрэ пэт, Адэлбий зэи къикIэрыхуртэкъым. Зауэ нэужь илъэсхэр шэджэладжэу щытами, и адэр зауэм хэкIуэдами, ар къабзэлъабзэу хуэпат. И щыгъынкIи, и тетрадхэмрэ тхылъхэмкIи нэхъыфIыIуэу зэгъэпэщахэм ящыщт. Дауи, абыкIэ фIыщIэр зыбгъэдэлъыр зи кIэтIийр зи вакъэ лъэпсу и сабийхэм ятелажьэ фызабэ тхьэмыщкIэрат.
  • ЩIалэ цIыкIуми ар къыгурыIуэрти, и анэм и гугъуехьыр имыгъэкIуэду еджэрт. ЗэрыжысIащи, нэхъ еджакIуэфI дыдэхэм ящыщт.
  • Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

Бадзэуэгъуэм и 9-м илъэси 100 ирокъу Совет Союзым и ЛIыхъужь, генерал-майор Къардэн Къубатий Лэкъумэн и къуэр къызэралъхурэ

2017-07-08

  • ГъащIэ гъуэгур
  • Къардэн Къубатий Лэкъумэн и къуэр 1917 гъэм Аушыджэр къуажэм къыщалъхуащ. 1935 гъэм педучилищэр къиуха нэужь, Аруан жылэм егъэджакIуэу щылэжьащ, Аушыджэр, Джэрмэншык къуажэхэм я еджапIэхэм    я унафэщIу, КъБАССР-м щIэныгъэ IуэхухэмкIэ и инспектору щытащ. 1939 гъэм Дзэ Плъыжьым хыхьэри, 1940 гъэм дзэ кхъухьлъатэзехуэхэр щагъэхьэзыру Качэ дэт зауэлI еджапIэр къиухащ.
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

«ТекIуэныгъэм фыпэплъэ!»

2017-06-20

  • Сосналы СулътIан и цIэр Кавказым и тхыдэщIэм хэтха хъуащ. А цIыхум адыгэ лъэпкъым и пщIэр зэриIэтам шэч хэлъкъым.
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

Хэкум хьэлэлу хуэлэжьа Гугу Рашад

2017-06-06

  • АдыгэлI  щыпкъэ
  • Хэкур зэрыгушхуэ, зэрыпагэ, щытхъу ин зыхуэфащэ цIыху куэд диIэщ адыгэ лъэпкъым. Абыхэм ди щIыналъэм и цIэр фIыкIэ щагъэIуащ щIэныгъэм е щэнхабзэм, политикэм е экономикэм, гуащIэдэкI лэжьыгъэм е псэуныгъэм и нэгъуэщI IэнатIэхэм. Апхуэдэ цIыху щэджащэхэм ящыщщ нобэ дигу къэдгъэкIыж, тхыдэ щIэныгъэхэм я доктор, профессор, УФ-м, КъБР-м щIэныгъэмкIэ щIыхь зиIэ я лэжьакIуэ, РАЕН-м, ЩIэныгъэхэмкIэ Дунейпсо Адыгэ Академием я академик Гугу Рашад Хъусен и къуэр. Псэужамэ, мы махуэхэм абы и ныбжьыр илъэс 90 ирикъунут.
  • Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей